Dzisiaj jest: 27 Styczeń 2022        Imieniny: Angela, Jan, Przybysław
Tęsknota

Tęsknota

/ Na zdjęciu Powrót z sianokosów. Zdjęcie z okolic Synowódzka wykonał autor wiersza Ryszard Frączek A gdy mnie czasem zmaga zwątpieniei tęskno na duszy izamyśleniawychodzę ja wtedy nastep dalekiw gwieździe…

Readmore..

ZBRODNIE NKWD - CZERWONA MORDOWNIA NA KRESACH  II RP - ZABÓJCZE DONOSY

ZBRODNIE NKWD - CZERWONA MORDOWNIA NA KRESACH II RP - ZABÓJCZE DONOSY

Najbardziej zmasowaną formą zbrodniczych działań antypolskich ze strony prosowieckich Żydów była wielka fala skierowanych przeciwko Polakom zabójczych donosów. Były one nieustannym zjawiskiem lat 1939-1941 na Kresach II RP. Zbolszewizowani Żydzi,…

Readmore..

Szlakiem krzyży wołyńskich. Cd. Chołoniewicze -spotkanie z Natalią Słuczyk

Szlakiem krzyży wołyńskich. Cd. Chołoniewicze -spotkanie z Natalią Słuczyk

/ Tablica na krzyżu w Chołoniewiczach Spotkanie z Natalią Słuczyk było, jak to ujął ks. biskup Marcjan Trofimiak – Dei Consilio (nieprzeniknionym wyrokiem Bożym). Kiedy szukając za dworem Kerna studni,…

Readmore..

Uśmiechnięty, rozśpiewany Lwów

Uśmiechnięty, rozśpiewany Lwów

„Lwów jest miastem, które ciągle się uśmiecha. Uczucie jakie żywią lwowianin dla Lwowa nie jest już miłością... jest opętaniem. Opętaniem przez wielką czarownicę - duszę Lwowa. Dusza ta wszędzie i…

Readmore..

Moje Kresy.  Weronika Antoniewicz. Cz.4

Moje Kresy. Weronika Antoniewicz. Cz.4

/ Jubileusz 80-lecia Weroniki Antoniewicz w 2014 roku Po ogłoszeniu 9 maja 1945 roku zakończenia wojny, mama razem z rodzinami u nas mieszkającymi postanowiła, że opuszczamy ojcowiznę w Łosiaczu i…

Readmore..

Moje partyzanckie  ścieżki na Wołyniu. cz.1

Moje partyzanckie ścieżki na Wołyniu. cz.1

Matka wysłała mnie i szwagra Janka do Zasmyk po „rąbankę”. Nie wiedziałem, że Janek, pracujący jako konduktor na kolei, jest w konspiracji i utrzymuje łączność między Lublinem, Kowlem, Zdołbunowem, Równem.…

Readmore..

Nieszczęściem jest zajmowanie się całym światem kosztem  własnej Ojczyzny

Nieszczęściem jest zajmowanie się całym światem kosztem własnej Ojczyzny

„Nie oglądajmy się na wszystkie strony. Nie chciejmy żywić całego świata, nie chciejmy ratować wszystkich, chciejmy patrzeć w ziemię ojczystą, na której wspierając się, patrzymy ku niebu. Chciejmy pomagać naszym…

Readmore..

Szlakiem krzyży wołyńskich - Chołoniewicze –studnia śmierci

Szlakiem krzyży wołyńskich - Chołoniewicze –studnia śmierci

Chołoniewicze–studnia śmierci. Gromada Chołoniewicze, gmina Silno, powiat Łuck,woj. wołyńskie, parafia Chłoniewicze Babcia Natalia Słuczyk, stanęła na zaoranym polu i laską pokazała miejsce „tu była studnia”. Do niej wrzucili rodzinę sklepikarza…

Readmore..

Zmarł Franciszek Kiejdo „Orzeł” - żołnierz 8 Brygady „Tura”

Zmarł Franciszek Kiejdo „Orzeł” - żołnierz 8 Brygady „Tura”

W dniu 8 stycznia 2022 roku na wieczną wartę odszedł Franciszek Kiejdo. Urodził się 3 października 1922 roku w miejscowości Mordasy w powiecie oszmiańskim, województwo wileńskie. W trakcie wojny był…

Readmore..

Za jednym z zasłoniętych Lwów na Cmentarzu Obrońców Lwowa ujęła się natura.

Za jednym z zasłoniętych Lwów na Cmentarzu Obrońców Lwowa ujęła się natura.

Ohydne skrzynie w które władze Lwowa zapakowały Lwy na Cm. Obrońców Lwowa ucierpiały podczas tegorocznych huraganów, aż w końcu jedna z nich rozleciała się całkowicie. Już po dwóch dniach zastąpiono…

Readmore..

Duda „szczytuje” na szczycie Trójkąta Lubelskiego

Duda „szczytuje” na szczycie Trójkąta Lubelskiego

Solidarność dla Ukrainy wobec rosyjskich nacisków i prowokacji oraz sytuacja bezpieczeństwa w regionie – to główne tematy szczytu Trójkąta Lubelskiego, który odbył się w Hucie na Ukrainie. To także kolejna…

Readmore..

Demaskujemy mieszkających w Polsce, być może obok nas zbrodniarzy wojennych którzy żyją na podstawie zrabowanych Polakom dokumentów

Demaskujemy mieszkających w Polsce, być może obok nas zbrodniarzy wojennych którzy żyją na podstawie zrabowanych Polakom dokumentów

Od czytelnika i zarazem korespondenta KSI Antoniego Dąbrowskiego z Dębna otrzymaliśmy poniżej zamieszczony (archiwalny już) materiał prasowy potwierdzający fakt przenikania na tereny PRL uciekających przed Armią Czerwoną zbrodniarzy wojennych. Na…

Readmore..

Rozwój ukraińskiego ruchu nacjonalistycznego. Utworzenie Ukraińskiej Powstańczej Armii.

Ideologia i założenia programowe OUN-B

Na przełomie XIX i XX wieku na Ukrainie istniały ruchy o zabarwieniu liberalnym lub socjalistycznym dążące do utworzenia państwa ukraińskiego na zasadach demokratycznych lub socjalistycznych. Po pierwszej wojnie światowej wśród prądów nacjonalistycznych pojawiła się nowa, skrajna postać ukraińskiego nacjonalizmu, który nazwano integralnym nacjonalizmem. Była to reakcja młodych środowisk ukraińskich na niepowodzenia w dążeniu do odrodzenia niepodległego państwa ukraińskiego. Odrzucono hasła dobrosąsiedzkiego istnienia i współpracy, jakie głosili ideolodzy liberalnego ruchu w XIX stuleciu (M. Drahomanow) oraz liderzy ukraińskiego ruchu niepodległościowego na początku XX wieku (M. Hruszewśkyj, W. Wynnyczenko, S. Petlura).

Odrzucono stare poglądy uważając, że socjalistyczne i demokratyczne idee powodują międzypartyjne rozgrywki i wrogość, prowadzą do nieefektywnego działania i braku wyraźnego ukierunkowania w realizacji celów, co ostatecznie kończy się porażką. Autorzy „Encykłopediji ukrajinoznawstwa” w następujący sposób ujmują genezę nacjonalizmu ukraińskiego: „Powstanie nacjonalizmu stanowiło reakcję w psychice ukraińskiej na wydarzenia pierwszej wojny światowej oraz walk wyzwoleńczych. Nacjonalizm ukraiński powstał w latach 1920-tych, początkowo jako ferment duchowy młodego pokolenia, jako protest na upadek państwowości ukraińskiej i poszukiwań nowych dróg w powojennej rzeczywistości...”[1] Przegrana Zachodnio-Ukraińskiej Republiki Ludowej w wojnie z Polską, niepowodzenie wyprawy armii polskiej i armii ukraińskiej Petlury na Kijów w kwietniu 1920 roku, przyznanie Wołynia i Galicji Wschodniej Polsce na mocy traktatu ryskiego z 18 marca 1921 roku, rozwój idei  faszystowskich w Europie, wszystko to miało wpływ na stopniowe kształtowanie się ukraińskiego ruchu nacjonalistycznego o zabarwieniu faszystowskim.

  Ukraiński integralny nacjonalizm mieścił w sobie elementy faszyzmu i totalitaryzmu. Jego twórcą był Dmytro Doncow, który w 1923 roku w artykule „Czy jesteśmy faszystami?”[2] oświadczył bez zastrzeżeń, że ten „polityczny i moralno-psychologiczny duch”, jakim oddychają tacy jak on, jest niewątpliwie faszyzmem. Znany historyk ukraiński I. Łysak –Rudnyćkyj w swoich pracach stwierdza otwarcie, że: „W procesie swego naturalnego wzrastania ukraiński integralny nacjonalizm bezsprzecznie brał sobie za wzór współczesne jemu ruchy faszystowskie i reżimy na Zachodzie...”[3] I dalej: „Ukraiński nacjonalizm wiąże się z pojęciem ruchu totalitarnego (...) Chociaż czasem w nacjonalizmie ukraińskim była orientacja na własne siły, to jednak w swojej zewnętrznej koncepcji politycznej, oparł się na związku z Niemcami.”[4]

 Organizacyjne ujęcie ukraińskiego ruchu nacjonalistycznego (jeszcze przed ostatecznym sformułowaniem ideologii integralnego nacjonalizmu) zapoczątkowane zostało przez Strzelców Siczowych armii UNR. Początki Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) miały swoje korzenie w utworzonym z jeńców ukraińskich w listopadzie 1917 roku w Kijowie galicyjsko-bukowińskim kureniu Strzelców Siczowych.[5] W lipcu 1920 roku  w Pradze pod kierownictwem dowódcy Strzelców Siczowych Jewhena Konowalca odbyło się zebranie Rady, na którym zadecydowano o samolikwidacji i kontynuowaniu walki w nowych formach organizacyjnych bezpośrednio na Ukrainie. Członkowie Rady Strzelców Siczowych M. Matczak i J.Czyż utworzyli we Lwowie pierwszy ośrodek wojskowej organizacji, który następnie przemianowano na Ukraińską Wojskową Organizację (UWO).[6] Zadaniem UWO było prowadzenie walki przeciwko władzom polskim, ukierunkowanej na destabilizację polskiego państwa i przygotowanie antypolskiego powstania. Działalność UWO polegała na sabotażach, napadach na urzędy państwowe, zabójstwach politycznych. Pierwszym aktem terrorystycznym był nieudany zamach na Józefa Piłsudskiego i wojewodę K. Grabowskiego w listopadzie 1921 roku. Jako sojusznika w walce o wolną Ukrainę widziano niemieckich nacjonalistów (a potem nazistów), którzy dążyli do rewizji postanowień Wersalskiej Umowy z 1919 roku.

 Idee integralnego nacjonalizmu znalazły odbicie szczególnie wśród młodzieży ukraińskiej. Pierwsza organizacja młodzieżowa zorganizowana została w 1921 roku w obozie internowanych żołnierzy Ukraińskiej Hałyckiej Armii (UHA) w Libercu, a na jesieni 1922 roku w Pradze utworzono centralny sztab, który nazwano Grupą Ukraińskiej Nacjonalistycznej Młodzieży („Hrupa Ukrajinśkoji Nacjonalnoji Mołodi”).[7] W latach następnych powstały nowe organizacje młodzieżowe. I tak: W latach 1925-1926 we Lwowie powstał Związek Ukraińskiej Nacjonalistycznej Młodzieży („Sojuz Ukrajinśkoji Nacjonalnoji Mołodi”), w Podiebradach (Czechosłowacja) w 1925 roku utworzono Legię Ukraińskich Nacjonalistów („Łehija Ukrajinśkych Nacjonalistiw”).

 

W dniach od 28 stycznia do 3 lutego 1929 roku w Wiedniu odbył się I Kongres Ukraińskich Nacjonalistów, na którym na bazie tajnej UWO w połączeniu z Grupą Ukraińskiej Nacjonalistycznej Młodzieży, Legią Ukraińskich Nacjonalistów i Związku Ukraińskiej Nacjonalistycznej Młodzieży utworzono Organizację Ukraińskich Nacjonalistów (OUN). Na czele organizacji stanął Jewhen Konowalec, jego zastępcą został M. Ściborśkyj, a sekretarzem – W. Martyneć. Utworzona OUN była zdecydowaną zwolenniczką radykalnego nacjonalizmu, którego ideologiem był Dmytro Doncow. Istota tej ideologii polegała na mobilizowaniu człowieka do bezwzględnej walki o „wielką, niepodległą Ukrainę”. Propagowano nienawiść do wszystkich, którzy byli przeciwnikami tego hasła. Według Dmytra Doncowa najwyższą absolutną wartością jest nacja, a najważniejszym celem - zdobycie niezależnego państwa, i to za każdą cenę. W broszurze wydanej we Lwowie w 1929 roku pisano: „Trzeba krwi - damy morze krwi! Trzeba terroru - uczyńmy go piekielnym. Trzeba poświęcić dobra materialne - nie zostawmy sobie niczego. Nie wstydźmy się mordów, grabieży i podpaleń. W walce nie ma etyki! ... Każda droga, która prowadzi do naszego najwyższego celu, bez względu na to, czy nazywa się ona u innych bohaterstwem czy podłością, jest naszą drogą.”[8]

W odezwie ukraińskich nacjonalistów przyjętej w czasie Kongresu we Wiedniu czytamy m. in.: "(...) Tylko całkowite usunięcie wszystkich okupantów z ziem ukraińskich otworzy możliwości dla szerokiego rozwoju Nacji Ukraińskiej w granicach własnego państwa".[9] Potwierdza to uchwała przyjęta na Kongresie, w której w punkcie 2 zapisano: "Całkowite usunięcie wszystkich zajmańców z ziem ukraińskich, co nastąpi w toku rewolucji narodowej i otworzy możliwości rozwoju Nacji Ukraińskiej, zabezpieczy tylko system własnych militarnych sił i celowa polityka sojusznicza".[10] „Całkowite usunięcie wszystkich zajmańców z ziem ukraińskich" to nic innego jak zapowiedź czystki etnicznej w czasie rewolucji narodowej.

W oparciu o powyższą ideologię w założeniach strategii OUN mówi się o „rewolucji narodowej”, w której główną rolę w walce o niepodległość mają  odegrać masy chłopskie. Stąd też, OUN-B w celu przygotowania do tej „rewolucji” prowadziła od początku okupacji niemieckiej intensywną kampanię propagandową wśród ludności ukraińskiej na Wołyniu. Miała ona charakter zdecydowanie antypolski, przygotowujący masy chłopskie do przyszłej rozprawy z ludnością polską. Wykorzystywano do tego wydarzenia z lat dawnych buntów chłopskich i kozackich, a także najdrobniejsze nawet potknięcia władz polskich w okresie międzywojennym, rozbudzając w ten sposób nienawiść do wszystkiego co polskie.  

 Przytoczymy jeszcze fragment z pisma Prowodu OUN pt. „Rozbudowa Nacji” z 1930 r., który dotyczy proroczej wizji przyszłej „Rewolucji Narodowej”: „(...) Kiedy nadejdzie ten nowy, wielki dzień, będziemy bez litości. Nie będzie żadnego zawieszenia broni, nie powtórzy się ani perejasławska, ani hadziacka umowa - przyjdzie nowy Zalizniak, nowy Gonta. Nie będzie miłosierdzia ani dla wielkiego, ani dla małego, a poeta zaśpiewa: "I zarżnął ojciec syna". W wojnie trudno poznać winnego i niewinnego, czas jest tam drogi. (...) Tylko w morzu krwi, tylko bezwzględnością, tylko w jednym żelaznym szeregu i z jednym wodzem wykupimy sobie prawa człowieka. (...) Przyjdź Bohunie! Przyjdź Zalizniaku, Gonto!"[11] Powyższe krwawe zapowiedzi powtarzane były także w innych artykułach na łamach nielegalnej prasy OUN. Wydawane w tym duchu materiały szkoleniowe i propagandowe oraz instrukcje służyły wychowaniu kadr, a także były narzędziem przygotowującym i mobilizującym masy do udziału w przyszłej "Rewolucji Narodowej." I stało się. Nadeszły takie zapowiadane straszne i tragiczne dla ludności polskiej dni w 1943 r. na Wołyniu. Przyszedł nowy „Zalizniak” i nowy „Gonta”, towarzyszyła im krew niewinnych ludzi i pożoga.

Ważną rolę w oddziaływaniu ideologicznym na społeczność ukraińską odegrał "Dekalog" (dziesięcioro przykazań nacjonalisty ukraińskiego) autorstwa Stepana Łenkawśkoho, jaki rozpoczęto rozpowszechniać latem 1929 roku. Oto jego treść:

 „Ja – Duch odwiecznej walki, który uchronił Ciebie od potopu tatarskiego i postawił między dwoma światami, nakazuję nowe życie:
Zdobędziesz państwo ukraińskie albo zginiesz o nie.
Nie pozwolisz nikomu plamić sławy ani czci Twego Narodu.
Pamiętaj o wielkich dniach naszej walki wyzwoleńczej.
Bądź dumny z tego, że jesteś spadkobiercą walki o sławę Trójzęba Włodzimierzowego.
Pomścij śmierć wielkich bojowników.
O sprawie (organizacji i walki) nie rozmawiaj z kim można, ale z tym, z kim trzeba.
Nie zawahasz się spełnić największej zbrodni, kiedy tego wymaga dobro sprawy.
Nienawiścią i podstępem będziesz przyjmował wroga twego narodu.
Ani prośby, ani groźby, ani tortury, ani widmo śmierci nie zmuszą Cię do ujawnienia tajemnic.
Będziesz dążył do rozszerzenia siły, sławy, bogactwa i obszaru państwa ukraińskiego drogą ujarzmienia cudzoziemców."[12]
Powyższa skrajnie szowinistyczna wersja „dekalogu” utrzymała się przez kilka lat. Dopiero później złagodzono tekst „przykazań” 7, 8 i 10. 

 Wszystko to stworzyło ideologiczne podstawy rozwoju integralnego nacjonalizmu ukraińskiego. Ideologia przyjęta przez OUN była na początku typową ideologią narodowo-radykalną. Z czasem (także pod wpływem rozwijających się w Europie idei faszystowskich) ukraiński ruch nacjonalistyczny reprezentowany przez OUN przybrał charakter faszystowski.[13] Na uformowanie takiego ideologiczno-politycznego oblicza OUN wielki wpływ miały polityczne antykomunistyczne ruchy w Europie Zachodniej, ideologia włoskiego faszyzmu oraz prace ideologiczne Dmytra Doncowa, a zwłaszcza jego „Nacjonalizm”.

 

Czołowy teoretyk OUN Ściborśkyj w swojej książce „Nacjokratija” w rozdziale IV p. t. „Faszyzm” wychwalał ideologię i praktykę faszyzmu pisząc m. in.: „(...) Ich [faszystów] idee, nauki i doświadczenia zobowiązana jest wykorzystać ukraińska nacja w procesie rozbudowy swojej państwowości. Zastosowanie tych wartości w pełnej nacjonalnej przyszłości to jedno z zadań ukraińskiego nacjonalizmu”.[14] Przyjęte przez OUN teoretyczne i programowe założenia ukraińskiego integralnego nacjonalizmu odnosiły się do wszystkich ziem ukraińskich. Ale organizacyjne i praktyczne zastosowanie miały one tylko w Małopolsce Wschodniej i na Wołyniu oraz przez ukraińskich działaczy na emigracji. Warto w tym miejscu podkreślić, że OUN chociaż powstała jako ruch polityczny posiadający swoją ideologię (jaką dopiero rozwijano) nie była partią typu parlamentarnego. Od samego początku działała jako zakonspirowana organizacja typu wojskowego. Świadczy o tym fakt, że UWO, która weszła w skład OUN, do lat 30-tych była organizacyjnie samodzielną, stanowiąc   wojskową frakcję OUN.[15]

OUN kontynuowała w Polsce terror i sabotaż zapoczątkowany przez UWO. W ciągu jesieni 1930 roku OUN przeprowadziła na terenie Galicji Wschodniej ponad 2 tysiące aktów sabotażu na majątki ziemian i osadników oraz na obiekty państwowe.[16] W odpowiedzi władze polskie przeprowadziły akcje pacyfikacyjne z udziałem policji i wojska, które trwały do końca listopada 1930 roku.

 Terror UWO – OUN skierowany był także przeciwko tym Ukraińcom, którzy opowiadali się za normalizacją stosunków z rządem polskim. W latach 1921-1939 ukraińskie nacjonalistyczne podziemie przeprowadziło 63 zamachy, których ofiarami było 36 Ukraińców (w tym tylko jeden komunista), 25 Polaków, 1 Rosjanin i 1 Żyd.[17] W sierpniu 1931 roku zabity został Tadeusz Hołówko, 15 czerwca 1934 roku minister Spraw Wewnętrznych gen. Bronisław Pieracki, a we Lwowie w 1934 roku – dyrektor ukraińskiego gimnazjum Iwan Babij. W latach 1935-1936 w Warszawie i Lwowie odbyły się procesy uczestników zamachów oraz członków krajowej egzekutywy OUN. Wśród sądzonych był Stepan Bandera (od stycznia 1933 roku przewodniczący krajowej egzekutywy OUN) i Mykoła Łebed΄ (organizator zamachu na ministra Pierackiego).

 23 maja 1938 roku w terrorystycznym zamachu zginął Jewhen Konowalec. W dniu 27 sierpnia 1939 roku w Rzymie zwołano II Nadzwyczajny Zjazd OUN na którym, pod nieobecność Stepana Bandery i wielu jego zwolenników (przebywających w tym czasie w więzieniach), ogłoszono Andrija Melnyka wodzem OUN.[18] W styczniu 1940 roku, zwolniony z więzienia S. Bandera spotkał się w Rzymie z A. Melnykiem i zażądał wprowadzenia zmian w składzie Centralnego Prowodu OUN. Po odmowie A. Melnyka wrócił do Krakowa i 10 lutego 1940 roku zwołał naradę aktywu OUN, którą potem nazwano Konferencją Krajowych Prowidnyków. Konferencja uznała decyzje rzymskiego Zjazdu za nielegalne. Utworzono t. zw. rewolucyjną frakcję OUN (OUN-R), pod kierownictwem Stepana Bandery.[19]

W kwietniu 1941 roku zwołany przez zwolenników S. Bandery II Nadzwyczajny Zjazd OUN zatwierdził nowe władze OUN-R na czele z S Banderą oraz przyjął platformę polityczną, w której wyrażona została zasada rewolucyjnej walki opartej „o własne siły narodu ukraińskiego”. Odrzucono  całkowicie „orientację na cudze siły” i przyjęto, że suwerenne państwo ukraińskie może być utworzone tylko w wyniku narodowej rewolucji. W maju 1941 roku OUN-B na podstawie programowych, politycznych i wojskowych postanowień II Nadzwyczajnego Zjazdu OUN opracowano wytyczne pt. „Walka i działalność OUN podczas wojny”, które szczegółowo omawiały taktykę wojskową w czasie rewolucji. W dokumencie tym położono nacisk na zamiar wystąpienia w przyszłym konflikcie z Moskwą w roli aktywnego uczestnika i partnera Niemiec. Nie wykluczano też takiej sytuacji, że na Ukrainę mogą przyjść wojska „wrogo odnoszące się do odnowienia ukraińskiej państwowości”, a wtedy ukraińska walka wyzwoleńcza „weszłaby w nowy okres”. Wśród licznych wskazówek były też takie: „(...) 15. Podczas chaosu i zamieszania można pozwolić sobie na likwidację niepożądanych polskich, moskiewskich i żydowskich działaczy, szczególnie zwolenników bolszewicko-moskiewskiego imperializmu.”[20] W podrozdziale  „Polityka wobec mniejszości narodowych" (będącym uzupełnieniem „Programowych dokumentów OUN-b") zawarte zostały następujące wskazówki: „(...) Mniejszości narodowe dzielą się na: a) nam przyjaznych, a więc członków zniewolonych dotychczas narodów, i b) wrogich nam - Moskali, Polaków, Żydów (...). Niszczyć w walce, szczególnie tych, którzy bronią reżim; przesiedlać na ich ziemie, niszczyć głównie inteligencję, którą nie wolno dopuszczać do żadnych urzędów, i w ogóle uniemożliwiać produkowanie inteligencji (...). Asymilację Żydów wyklucza się." A w punkcie „Ogólne przypomnienia" nakazuje się: „(...) a) Nasza władza musi być straszna dla jej przeciwników. Terror dla obcokrajowców - wrogów i swoich-zdrajców - twórcza wolność, powiew nowych idei Ukraińca-włodarza własnej ziemi musi przejawiać się z każdego czynu, w każdym kroku (...)."[21] Jednocześnie oświadczono, że będzie się zwalczać „akcje polskich ugrupowań, które dążą do przywrócenia polskiej okupacji ziem ukraińskich”.[22] Wytyczne przewidywały również powołanie Ukraińskiego Komitetu Narodowego, którego zadaniem było proklamowanie niepodległości państwa i utworzenie jego władz.[23] Z treści uchwał i rezolucji II Zjazdu wynika jednoznacznie, że przyjęta została banderowska koncepcja budowy państwa ukraińskiego u podstaw której legły zasady monopartyjności, totalitaryzmu, wodzostwa.  

Na II Nadzwyczajnym Zjeździe OUN w 1941 r. doszło do ostatecznego rozłamu OUN na dwie organizacje: OUN Melnyka (OUN-M) i OUN Bandery (OUN-B). Ta ostatnia występowała także pod nazwą OUN Samostijnykiw Derżawnykiw (OUN-SD). Były to  wrogie w stosunku do siebie frakcje rywalizujące w odnowieniu ukraińskiej państwowości w warunkach niemieckiej okupacji.

[1] „Encykłopedija ukrajinoznawstwa”, Paryż – Nowy jork 1955, s. 1723.
[2] Artykuł ten opublikowano w „Literaturno-naukowomu wisnyku”.
[3] I. Łysak – Rudnyćkyj, „Napriamy ukrajinśkoji politycznoji dumky. Zapysky NTSz im. T. Szewczenka”, Lwów 1991, t. CCXXII, s. 58.
[4] Tamże.
[5] S. W. Kulczyćkyj, „Ideołohija i praktyka ukrajinśkoho praworadykalnoho ruchu u dowojennij Polszczi (1920-1939 rr.)”, w: „Probłema OUN – UPA”, Kijów 2000, s. 13.
[6] Krasiwśkyj Orest, „Schidna Hałyczyna i Polszcza w 1918-1923rr. Probłemy wzajemowidnosyn”, Kijów 1998, s. 191.
[7] S. W. Kulczyćkyj, „Ideołohija i praktyka ..., s. 14.
[8] W. A. Serczyk, Historia Ukrainy, 1990, s. 416.
[9] P. Mirczuk, "Narys istoriji OUN", Monachium 1962, s. 93.
[10] Tamże, s. 98.
[11] "Rozbudowa Naciji" nr 11-12 (35-36) z listopada-grudnia 1930 r., s. 266.  A także: K. Łada, Pomiędzy wypędzeniem a eksterminacją: nacjonaliści ukraińscy wobec Polaków na Kresach, (w:) Cz. Partacz, K. Łada, Polska wobec ukraińskich dążeń niepodległościowych w czasie II wojny światowej. CEE Toruń 2005, s. 85.
[12] R. Torzecki, Kwestia ukraińska w Polsce w latach 1923-1929, Warszawa 1989, s. 259.
[13] Według J. A. Amstronga nacjonalizm ukraiński jest „ekstremistycznym ruchem (...), który w amerykańskiej nauce znany jest jako >integralny nacjonalizm< powstały w Europie Zachodniej. (...) W teorii i nauczaniu nacjonaliści [ukraińscy] byli bardzo bliscy faszyzmu (...) nawet szli dalej, niż pierwotna doktryna faszyzmu.” (John  A. Amstrong, Ukrainian Nationalism, wyd. II, Columbia University Press, New York 1963, s. 19, 280). Także w: „Encyclopedia of Ukraine”, Toronto 1993, t. III, s. 553, gdzie stwierdza się m. in. że „ukraiński integralny nacjonalizm był podobny do ruchów totalitarnych”. 
[14] M. Ściborśkyj, „Nacjokratija”, Paryż 1935, s. 77.
[15] S. W. Kulczyćkyj, „Ideołohija i praktyka ..., s. 15.
[16] Tamże.
[17] Tamże.
[18] O. Subtelnyj, „Ukrajina. Istorija”. Kijów 1993, s. 563-564; także: W. Kosyk, „Ukrajina i Nimeczczyna u druhij switowyj wijni”. Paryż - New York --Lwów 1993, s. 82.
[19] W. Kosyk, „Ukrajina i Nimeczczyna ...”, s. 82-83.
[20] I. K. Patrylak, „Wijśkowi płany OUN-B w tajnyj instrukciji Rewolucijnoho prowodu (traweń 1941)” w: „Ukrajinśkyj istorycznyj żurnał”, 2000, nr 2, s. 135-136. Ł. Zaszkilniak, „Ukrajinśkyj nacjonalnyj ruch i sprawa Polszczi w roky Druhoji switowoji wijny.” Opracowanie dla Przeglądu Wschodniego, marzec 2004, s. 10-11. 
[21] CDAWOW Ukrainy, F. 3833, op. 2, spr. 1, ark. 39.
[22] „OUN w switli postanow Wełykych Zboriw, Konferencji ta inszych dokumentiw z borot`by 1929-1955 rr”. Monachium 1955, s. 24-27, 31; R. Torzecki, Polacy i Ukraińcy. Sprawa ukraińska w czasie II wojny światowej na terenie II Rzeczypospolitej, Warszawa 1993, s. 64; także w: „Ukrajinśka-suspilno-polityczna dumka w 20 stoliti. Dokumenty i materijały”, t. III, Monachium 1983, s. 12.
[23] R. Torzecki, Polacy i Ukraińcy ..., s. 64; także: Bundesarchiv – Militärarchiv, R 43 II/1500 (dalej BA MA)oraz  „OUN w switli postanow ..., s. 52-53.