Dzisiaj jest: 11 Maj 2021        Imieniny: Mira, Franciszek, Ignacy
Moje Kresy.  Czesław Włodarski  cz.2

Moje Kresy. Czesław Włodarski cz.2

/ Brat Czesława kpr.Tadeusz Włodarski Jeszcze przed nadejściem Niemców w 1941roku musiałem chodzić do ruskiej szkoły. We wsi wówczas były dwie szkoły, jedna w starym przedwojennym budynku w ukraińskiej części…

Readmore..

ILE JEST W NAS Z KRESÓW?

ILE JEST W NAS Z KRESÓW?

/ Kresowianie we Wrocławiu- na tle zburzonego Ostrowa Tumskiego Nieraz sobie zadaję te pytania: Ile pozostało w nas z Kresów? Czy nasze życie ma coś wspólnego z tamtymi czasami i…

Readmore..

Bohaterzy Ukrainy przyszli nocą mordować Lachów  w Ludmiłpolu na Ziemi  Swojczowskiej

Bohaterzy Ukrainy przyszli nocą mordować Lachów w Ludmiłpolu na Ziemi Swojczowskiej

/ Zdjęcie: Bolesław Sawa z kolonii Ludmiłpol na Ziemi Swojczowskiej, Bohaterzy Ukrainy przyszli nocą mordować Lachów w Ludmiłpolu na Ziemi Swojczowskiej Nazywam się Bolesław Sawa. Mam 85 lat i mieszkam…

Readmore..

Anarchia Syrnyka  w Trykutniku  bieszczadzkim. cz.2

Anarchia Syrnyka w Trykutniku bieszczadzkim. cz.2

„Nacjonalizm” Dmytro Doncowa był taką samą ideologiczną podstawą dla przywódców OUN zorganizowania i przeprowadzenia ludobójstwa na ludności polskiej, jak „Mein Kampf” Adolfa Hitlera dla nazistów niemieckich do budowania pieców krematoryjnych…

Readmore..

Kotów Kościół Matki Boskiej Śnieżnej

Kotów Kościół Matki Boskiej Śnieżnej

Kotów Gmina Potutory, powiat brzeżański woj. tarnopolskie. W DOLINIE ZŁOTEJ LIPY Wieś Kotów położona jest w dolinie Złotej Lipy dawnym w powiecie brzeżańskim II Rzeczypospolitej, w gminie Potutory 13 km…

Readmore..

Tadeusz Rozwadowski.  Generał, który ocalił Polskę- 155. rocznica urodzin generała

Tadeusz Rozwadowski. Generał, który ocalił Polskę- 155. rocznica urodzin generała

19 maja przypada 155. rocznica urodzin gen. Tadeusza Rozwadowskiego, niezłomnego obrońcy Lwowa, zwycięskiego dowódcy wojny polsko-bolszewickiej, odznaczonego Krzyżem Komandorskim Orderu Wojennego Virtuti Militari. Bez wątpienia należy do najwybitniejszych dowódców w…

Readmore..

BANDEROWSKA UKRAINA JEST FAKTEM.  CZY SIĘ DZISIAJ (2021 ROK) COŚ ZMIENIŁO?

BANDEROWSKA UKRAINA JEST FAKTEM. CZY SIĘ DZISIAJ (2021 ROK) COŚ ZMIENIŁO?

Były prezydent Ukrainy Petro Poroszenko, pełniący swój urząd w konsekwencji zamachu stanu i rewolucji finansowanej z zewnątrz, podpisał pakiet ustaw przyjętych przez parlament Ukrainy w kwietniu b.r., a ustanawiających ludobójców…

Readmore..

Rokowania i układy  pogłębiają zaborcze  plany.

Rokowania i układy pogłębiają zaborcze plany.

/ Autorstwa Rj1979 - Praca własna, Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2493031 Poseł do sejmu miasta Krakowa Jordan, nie z tego jest sławny, że jest posłem, tylko, że został nim dla swoich zasług-…

Readmore..

Odszedł żołnierz 27 WDP AK i autor.

Odszedł żołnierz 27 WDP AK i autor.

28 Kwietnia 2021 r., dotarła do nas smutna wiadomość zmarł Eugeniusz Rachwalski ps. "Kotwica", kowelanin, żołnierz 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK, po wojnie wrocławianin. Był , naocznym świadkiem wydarzeń na…

Readmore..

    Kalendarium ludobójstwa - MAJ 1946 oraz WIOSNA 1946

Kalendarium ludobójstwa - MAJ 1946 oraz WIOSNA 1946

1 maja: We wsi Olszanica pow. Lesko w walce UPA poległ Kazimierz Borek, milicjant. 2 maja: W okolicy wsi Huczwice pow. Lesko: „2 maja 1946 r. sotnia „Chrina” zaatakowała pododdział…

Readmore..

Majowy numer KSI (05/2021) wydany

Majowy numer KSI (05/2021) wydany

W gazecie m.in: Petycja - Żądamy zwolnienia z Polskiego Związku Piłki Siatkowej Eugeniusza Andrejuka, który publicznie pochwalił ukraińskie ludobójstwo!!!...str. 4Odszedł żołnierz 27 WDP AK i autor.....str. 6Lublin, czy to jeszcze…

Readmore..

PODOLE – CZASY MINIONE

PODOLE – CZASY MINIONE

/ Legendarna twierdza w Kamieńcu Podolskim PODOLE – to piękna kraina, zwana przez wielu “Ziemią mlekiem i miodem płynąca”. Klimat Podola jest umiarkowany. Temperatury dodatnie dochodzą do 35 C, ujemne…

Readmore..

Kresowe rzeki – żywioł i melancholia cz.I

/ Andrzej nad Świną

Lubię obserwować przyrodę. Często fotografuję to co mnie zachwyci. Niestety przyrody kresowej nie dane mi było jeszcze doświadczyć. Nic to, wszystko jeszcze przede mną.

Na razie skoncentruję się na opisach i fotografiach innych miłośników przyrody i Kresów- na przykład mojego kolegi Andrzeja, który przemierzył całe Kresy fotografując je.

Zafascynowały mnie rzeki Kresów Wschodnich- zarówno te małe, wijące się i znikające w buszu lasów, czy bagien, jak i te wielkie, szerokie, niełatwe do ogarnięcia zmysłami.

 

/ Czeremosz

/ Dniestr i Seret-u zbiegu

Wyostrzmy więc sobie zmysły i zanurzmy się w fale rzek kresowych, na razie w wyobraźni, a kiedyś- kto wie!…- oby nam się udało.

Te wschodnie rzeki mają w sobie to coś, co przyciąga uwagę, co każe o nich pisać, malować je i fotografować. Uwieczniane one były w dziełach wielkich naszych twórców, a także przez tych mniej znanych, a także wartościowych i wartych poznania artystów pióra, pędzla i obiektywu.

Zacznę od południa Kresów – dawne województwo Stanisławowskie, Tarnopolskie, Lwowskie- dzisiaj Ukraina. U dołu mapy jest górzysta kraina i płyną tam dwie urokliwe rzeki.

 

/ Mmapa

Prut i Czeremosz- to górskie rzeki i przepiękne okolice, do których mam szczególny sentyment, bo przypominają mi okolice Zawoi i rzekę Skawicę, gdzie nieraz spędzałam wakacje u wspaniałych górali- u pani Marysi i u pana Michała. 

 

/ Zawoi z panią Marysią

 

/ Skawica w Zawoi

 

/  Prut

Czy znacie Państwo tę piosenkę: „Czerwony pas, za pasem broń” ?  Za moich czasów śpiewaliśmy ją nieraz wędrując po polskich górach, lub wieczorem przy ognisku. Szczerze mówiąc znałam tylko dwie pierwsze zwrotki, no i ten porywający refren!

Czerwony pas, za pasem broń
I topór, co błyska z dala.
Wesoła myśl, swobodna dłoń,
To strój, to życie górala.
 
Tam szum Prutu, Czeremoszu Hucułom przygrywa,
A ochocza kołomyjka do tańca porywa.
Dla Hucuła nie ma życia jak na Połoninie,
Gdy go losy w doły rzucą, wnet z tęsknoty zginie.
 
Pękł rzeki grzbiet, popłynął lód,
Czeremosz szumi po skale,
Nuż w dobry czas, kędziory trzód
Weseli kąpcie, górale.
Tam szum Prutu, Czeremoszu Hucułom przygrywa...
 
Połonin step na szczytach gór,
Tam trawa w pas się podnosi.
Tam ciasnych miedz nie ciągnie sznur,
Tam żaden pan ich nie kosi.
Tam szum Prutu, Czeremoszu Hucułom przygrywa...
 
Dla waszych trzód tam paszy dość,
Tam niech się mnożą bogato,
Tam runom ich pozwólcie rość,
Tam idźcie na całe lato.
Tam szum Prutu, Czeremoszu Hucułom przygrywa...
 
A gdy już mróz posrebrzy las,
Ładujcie ostrożnie konie,
Wy z plonem swym witajcie nas,
My z czarką podamy dłonie.
Tam szum Prutu, Czeremoszu Hucułom przygrywa......

„Czerwony Pas” pochodzi z najbardziej znanego dzieła Korzeniowskiego, jakim byli „Karpaccy Górale” . Józef Korzeniowski (1797-1863) został zapomniany dla polskiej literatury gdzieś na początku XX wieku choć był pionierem i ważnym przedstawicielem polskiego Romantyzmu. Natomiast muzykę napisał Karol Kurpiński zapewne wzorując się na ludowych pieśniach i tańcach huculskich.

Refren pieśni, powstały później, nie pochodzi jednak od Korzeniowskiego. Został najprawdopodobniej napisany przez nieznanego autora i zaczerpnięty do utworu z twórczości ludowej. Tytuł piosenki i nazwa tańca to „Kołomyjka”. Urodziła się ona na tych terenach i wzięła nazwę od Kołomyi- miasta tego regionu.

Kołomyja to brama do Karpat Wschodnich i Huculszczyzny, stolicy Pokucia. Jest ona dziś 67-tysięcznym ukraińskim miastem rejonowym leżącym nad Prutem w obwodzie Iwano-Frankiwskim (pol. woj. stanisławowskie) . Kołomyja była zawsze miastem tętniącym wyjątkowym rytmem życia. Barwę nadawała jej różnorodność narodowościowa mieszkańców i przybyszów na słynne jarmarki, które według Stanisława Vincenza „były żywymi pokazami dla muzeum etnograficznego, bo każda z przybywających na targ wsi prezentowała nie tylko różne typy ludzkie, różne stroje, różne  zaprzęgi, ale nawet niejednokrotnie różniące się od siebie narzecza pokuckie”.

    

/ Stara Hucułka z fajką

/ Rodzina huculska

Wróćmy jeszcze do „wesołej kołomyjki” z piosenki. To charakterystyczny dla kultury huculskiej dynamiczny taniec z wesołymi przyśpiewkami. Szwajcarski socjolog Hans Zbinden tak charakteryzował kołomyjkę: „Taniec nakręca wirująca melodia, która raz wznosi się, to znów opada. Ma on w sobie coś niesłychanie porywającego, fascynującego, jakby jakąś magiczną siłę (…). Wyśpiewywane na przemian w duecie zwrotki stają się coraz żywsze i ciągną się bez końca. Nie milkną ani na chwilę. Dzwonią cymbały, burczy kobza, dźwięczy fujarka, zawodzą skrzypce, a to wszystko odbywa się w zapierającym dech tempie. (…) Nad rozpalonymi czołami goreją chustki. W matowym świetle błyszczą naszyjniki ze szklanych paciorków, a muzyka brzmi ogłuszająco, staje się coraz bardziej dzika, jakby sama siłą rozpędu wprawiała w bachiczne upojenie.

 

/ Axentowicz- zabawa

Nieraz rzeczywiście słuchałam szumu naszych rzek i mogło się wydawać, że to cudowna muzyka- taka jaką przygrywał Prut i Czeremosz. No, a kąpiel w ich zimnych nurtach płynących żwawo między kamieniami to wielka radość, ale i odwaga.

   

/ W pianach Skawicy i Prutu

 Piękno Prutu i Czeremoszu przedstawiał na obrazach Leon Wyczółkowski, a także inni malarze.

 

/ Prut k/ Jaremcza -Leon Wyczółkowski

Inne spojrzenie na Czeremosz ma Wacław Żaboklicki- zafascynowały go kolory odmętów Czeremoszu:

 

/ Czeremosz- Wacław Żaboklicki

 

/ Czeremosz na starej fotografi

Nad Prutem leży miasto Jaremcze.

W okresie przedwojennym (w granicach Polski) Jaremcze było jednym z najpopularniejszych i najlepiej zagospodarowanych kurortów zimowych (dwa hotele, pensjonaty, wille), nie ustępując popularnym w tym okresie Zakopanemu i Krynicy. Przylgnęła wówczas do miasta nazwa Perły Karpat.

 

/ Prut Jaremcze- L.Wyczółkowski

Nad przepływającą rzeką Prut wznosi się most kolejowy o wysokości 28 m. Pierwotny most kamienny z lat 1894-96, zniszczony podczas I wojny światowej, został zaprojektowany przez polskiego inżyniera budownictwa Stanisława Kosińskiego i posiadał największą w ówczesnej Europie rozpiętość głównego łuku – 65 metrów. Z tego też względu okrzyknięto go mianem najszczytniejszego dzieła architektoniki drogowej na ziemiach polskich. Most zaprojektowany przez Kosińskiego był wzorem dla budowniczych alpejskich tras kolejowych.

 

/ Prut-most kolejowy

Kolejna rzeka kresowa na naszej mapie to Dniestr i jego dopływy.

 

/ Dniestr-mapa

Dniestr przepływa przez dawne województwa Stanisławowskie, Tarnopolskie i Lwowskie.

To potężna rzeka i ma wiele dopływów.

Nasz wieszcz Adam Mickiewicz wspomina o blasku Dniestru w wierszu „Stepy akermańskie”:

Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu,
Wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi,
Śród fali łąk szumiących, śród kwiatów powodzi,
Omijam koralowe ostrowy burzanu.
Już mrok zapada, nigdzie drogi ni kurhanu;
Patrzę w niebo, gwiazd szukam przewodniczek łodzi;
Rzeka, światło, tam z dala błyszczy obłok? tam jutrzenka wschodzi?
To błyszczy Dniestr, to weszła lampa Akermanu.
Cisza, Samotność Stójmy! — Jak cicho! — Słyszę ciągnące żurawie,
Których by nie dościgły źrenice sokoła;
Słyszę, kędy się motyl kołysa na trawie,
Kędy wąż śliską piersią dotyka się zioła.
W takiej ciszy — tak ucho natężam ciekawie,
Że słyszałbym głos z Litwy. — Jedźmy, nikt nie woła!

 

/ Dniestr Zaleszczyki

Leżące nad Dniestrem Zaleszczyki słynęły ze wspaniałych plaż nad rzeką. Ciepły klimat pozwalał tam nawet na uprawę winorośli.

Uroki Dniestru opisywał też młody Arkady Fiedler w swojej debiutanckiej książce pt. ”Przez wiry i porohy Dniestru”.

 

/ Dniestr w książce Fiedlera

 Jest to reportaż z wycieczki- spływu rzeką Dniestr w roku 1924. Autor ciekawie opisał przygody młodych wioślarzy oraz podał mnóstwo ciekawostek i anegdot o leżących nad Dniestrem wioskach, miasteczkach i ich mieszkańcach.

O jednej z tych miejscowości – o Koropcu pisze także Michał Sobków we wspomnieniach pt. „Koropiec nad Dniestrem” , natomiast o dalszych losach tego autora pisałam w artykule:

https://www.kresowianie.info/artykuly,n930,kresowa_tulaczka_i_co_dalej___muchobor_wielki_we_wroclawiu.html

 

/ Dniestr w książce Sobkowa

Elżbieta Dąbrowicz z Białegostoku ciekawie ujmuje rolę rzek w ludzkiej wyobraźni , a posiłkuje się również przykładem Dniestru opisanego przez Niemcewicza:

Rzeka od wieków symbolizująca upływ czasu umożliwia wyobraźniowe podróże w czasie. Kajetan Jaksa Marcinkowski w poemacie Rzeki polskie, opublikowanym w 1826 pisał:

„Tak Polak, gdy pogląda na swe pyszne rzeki

na skrzydłach wyobraźni przelatuje wieki.

Księgę dziejów ojczystych sercu przypomina”

Dlatego, że są „starsze” od wszelkich ludzkich wytworów, rzekom przypisuje się pamięć ponadludzką i przedludzką. Skojarzenie z pamięcią pojawia się również w związku z ich szczególną zdolnością archiwizacyjną. W wierszu Do Józefa Szymanowskiego. Opis podróży na Podole 1782 r. Niemcewicza motyw krwawej rzeki zostaje skontaminowany z jej ujęciem jako składu pamiątek:

 Takiemi są okropne brzegów Dniestru ściany,
Gdzie piękność i przepaści widać na przemiany;
 Gdzie głuchą cichość ptasząt pisk chyba przerywa,
 Gdy je drapieżny orzeł na pastwę rozrywa;
 Gdzie Dniestr krwią nieraz zlany, chociaż kres przymierzów,
 Wyrzuca dotąd reszty zbroj naszych rycerzów.

Dzięki temu, że zbroje zostały na jej dnie przechowane, a następnie wyrzucone na brzeg, podróżny zaznaje bliskiego kontaktu z odległą przeszłością.

 

/ Dniestr-zakole- Zaleszczyki

Ciekawy pomysł takiej interpretacji, ale i przerażający. Ja jednak wolę łagodniejsze spojrzenie na rzeki kresowe , na całą przyrodę, zaś historię wolę poznawać w inny sposób niż wyobrażać sobie szczątki ludzkie w rzece. Kontakt z przeszłością może być milszy i na wiele sposobów.

Spójrzmy jeszcze na rzeki tego regionu na starych zdjęciach i obrazach.

 

/ Seret-Tarnopol

/ Strypa-Buczacz

 

 / Strypa-Buczacz-  Napoleon Orda

 

/ Nad Dniestrem Józef Brandt

 

/ Dniestr 1900r. huculscy flisacy

 

/ Dniestr w nocy Józef Chełmoński

 

/ Stryj-Korczyn

Kończę pierwszą część rzek kresowych i już zbieram materiały na kolejny region, na kolejne rzeki, bo porywa mnie ta praca i ciekawi.

Pisząc artykuł korzystałam z materiałów:

https://czuwajblog.com/2012/09/06/pawla-piosenki-2-tam-szum-prutu-czeremoszu-huculom-przygrywa/

https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/7601/1/E_Dabrowicz_Rzeki_historyczne.pdf

https://tyflomapy.pl/K2__Kresy_Wschodnie_-_czesc_srodkowa.html

https://polska-org.pl/8021134,Rzeki_na_Kresach_Wschodnich.html

Zdjęcia z internetu i z zasobów własnych