Dzisiaj jest: 18 Wrzesień 2019        Imieniny: Irena, Stanisław, Józef
LWÓW 17 WRZEŚNIA 1939 ROKU

LWÓW 17 WRZEŚNIA 1939 ROKU

/ Działo przeciwlotnicze we Lwowie (1939) https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Artyleria_plot_Lwowa.jpg#/media/Plik:Artyleria_plot_Lwowa.jpg W środowisku polskich historyków panuje opinia, że z dniem17 września 1939 roku kampania wrześniowa została ostatecznie przegrana. Trudno się z tym nie zgodzić.…

Readmore..

Pamiętnik kpt. Mariana Strzetelskiego

Pamiętnik kpt. Mariana Strzetelskiego

Niniejszym prezentuję Państwu wspomnienia kpt. Mariana Strzetelskiego z lat 1914-1921, który brał udział w obronie Twierdzy Przemyśl. Po zdobyciu Twierdzy przez Rosjan dostał się do niewoli rosyjskiej, gdzie spędził pięć…

Readmore..

Wstrząsająca książka Krystyny Lemanowicz „Osaczenie. Polski Wołyń w ogniu nienawiści”

Wstrząsająca książka Krystyny Lemanowicz „Osaczenie. Polski Wołyń w ogniu nienawiści”

Właśnie pod takim tytułem, jak p/w ukazała się w sierpniu 2018 r. recenzja Zuzanny Przeworskiej (http://www.wydawnictwomediazet.pl/?p=1514&fbclid=IwAR0JPG3GS69yqPXuqlmdZKLp-iuYImp6QJZTZbI9Z8CpY-cy7Ya-5k55b8o ) poświecona książce która umknęła zapewne nie tylko mojej uwadze, a bardzo cennej w…

Readmore..

Tylko mądrzy, dbający  o swoje zdrowie unikają zarazy

Tylko mądrzy, dbający o swoje zdrowie unikają zarazy

/ By Pawel Zarychta - Praca własna, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=72914147 „Gdy myślę nocą o Niemcach, sen mnie opuszcza” - tym zdaniem zaczyna Dieter Schenk, niemiecki historyk i kryminolog, historyczną…

Readmore..

Ludzie listy piszą

Ludzie listy piszą

 Szanowna redakcjo! Stokrotne dzięki za 100 numerów Kresowego Serwisu Informacyjnego. Za wytrwałe dokumentowanie ukraińskich zbrodni i podtrzymywanie pamięci o tych, których kości i bezimienne mogiły rozrzucone są po całej, skrwawionej…

Readmore..

Plan spotkania w Świątnikach

Plan spotkania w Świątnikach

IX Międzynarodowe Spotkanie Miłośników Ziemi Wołyńskiej i Kresów Wschodnich poświęcone „80 rocznicy wybuchu II Wojny Światowej” i „100 rocznicy powstania Flotylli Pińskiej”. SOBOTA 14 września 2019 r. 10.45 Otwarcie pierwszego…

Readmore..

Zapomniany kresowy uczony,  profesor  Rudolf Weigl,  który stworzył szczepionkę  przeciw tyfusowi plamistemu?

Zapomniany kresowy uczony, profesor Rudolf Weigl, który stworzył szczepionkę przeciw tyfusowi plamistemu?

Przyszedł na świat 2 września 1883 roku w Przerowie na Morawach. Jego rodzice mieli austriacko-czeskie korzenie. Los zadecydował jednak, że Rudolf zostanie… Polakiem, choć po polsku zaczął mówić dopiero jako…

Readmore..

125 lat temu w Drohobyczu urodził się Kazimierz Wierzyński

125 lat temu w Drohobyczu urodził się Kazimierz Wierzyński

125 lat temu, urodził się Kazimierz Wierzyński – poeta, prozaik, redaktor naczelny „Przeglądu Sportowego” i tygodnika „Kultura”. Był złotym medalistą olimpijskim i skamandrytą, którego wyklęła PRL. Kazimierz Wierzyński urodził się…

Readmore..

KALENDARIUM LUDOBÓJSTWA.  WRZESIEŃ 1944 ROK

KALENDARIUM LUDOBÓJSTWA. WRZESIEŃ 1944 ROK

1 września: We wsi Hostów pow. Tłumacz banderowcy, w tym miejscowi, uprowadzili 10 Polaków i za wsią poranili ich nożami i bagnetami a następnie zastrzelili. We wsi Kłokowice pow. Przemyśl…

Readmore..

Pierwszy Jubileusz KSI

Pierwszy Jubileusz KSI

Wydanie setnego numeru KSI, uprawnia nas do nazwania tego wydania „Jubileuszowym”. Od razu pragniemy jednak zapewnić, że nie zamierzamy go hucznie fetować, ale przypomnieć jak doszło do powstania tego pisma.…

Readmore..

1 i 17 września  80 lat temu. Kres Kresów.

1 i 17 września 80 lat temu. Kres Kresów.

Mimo zawartych sojuszy z Anglią i Francją, 1 września 1939 roku Hitler uderza na Polskę a pomoc jak nie nadchodziła tak nie nadeszła. Anglia i Francja nie pomogła i nie…

Readmore..

Wrześniowy  numer KSI (9/19) wydany

Wrześniowy numer KSI (9/19) wydany

We wrześniowej gazecie m.in.: Pierwszy Jubileusz KSIWydanie setnego numeru KSI, uprawnia nas do nazwania tego wydania „Jubileuszowym”. Od razu pragniemy jednak zapewnić, że nie zamierzamy go hucznie fetować, ale przypomnieć…

Readmore..

Wspólna historia Polaków i Czechów z Wołynia

Ukazało się wiele publikacji o pięknej symbiozie współżycia wielu narodowości na Wołyniu. Dziś takiego Wołynia już ponad 70 lat niema. Czesi podobnie jak Polacy pamiętają nie tylko okres rozkwitu , sielanki , ale także okrutnej tragedii zbrodni dokonanej przez okupantów sowieckich , niemieckich czy działań organizacji ukraińskich nacjonalistów i ukraińskiej powstańczej armii. Przed wybuchem II wojny światowej na Wołyniu żyło głównie dopiero II- gie pokolenie Czechów. Gdyż emigracja z ówczesnych Austro - Węgier na Wołyń zaczęła się w połowie XIX w. Ważną rolę odgrywało również dla emigracji Czechów rusofilstwo, które miało w Czechach zawsze wielki wpływ .Zwłaszcza po powstaniu styczniowym niejako karząc Polaków, rosyjskie władze wspierały emigrację nie dlatego , by Czesi kolonizowali rzadko zaludnione tereny i przynosili carskiej skarbnicy zyski. Lecz głównie osłabiali liczebność polskiego elementu, który tworzył wyższą warstwę społeczną. Dla odważnych Czechów bliska była myśl wg. hasła ,, za sprzedaną chałupę u siebie kupić dwór na Wołyniu’’. W ten sposób wyemigrowało ok. 16 tys. czeskich kolonistów. Dodatkowym argumentem do wyjazdu na Wołyń ,były warunki klimatyczne w połączeniu z urodzajną ziemią sprawiały , że Wołyń był b. dobrym miejscem do uprawy chmielu.

Gdzie produkowano najszlachetniejsze gatunki ,,zielonego złota’’ Wg. spisu w 1931r.na Wołyniu żyło ok. 31tys.Czechów.A w 1939r. po sowieckiej stronie było 27tys.osób narodowości czeskiej. Spokojne życie Czechów, tak jak innych narodowości na Wołyniu ,zakończyło się z agresją sowiecką. Jeszcze gorsze czasy nastały po agresji niemieckiej , kiedy do kolaboracji z nowym okupantem przystąpili nacjonaliści ukraińscy. Na terenie powiatu kowelskiego najbardziej znaną miejscowością czeską był Kupiczów, który swoją zabudową przypominał bardziej miasteczko niż wieś, drogi były utwardzone a budynki murowane, co akurat nie był tak powszechne w innych miejscowościach Wołynia. Znajdował się tam kościół, dom ludowy, szkoła łaźnia, rzeźnia i młyn. Miejscowość ta, założona w 1577 r., znajdowała się zaledwie 12 km od polskiej wsi Zasmyki, z którą splotły się wojenne losy w 1943r. W  czasach II Rzeczypospolitej Kupiczów był siedzibą gminy wiejskiej  w powiecie kowelskim województwa wołyńskiego. Część miejscowości, w której mieszkali Czesi, przed 1936 rokiem wyodrębniono jako osobną jednostkę administracyjną - Kupiczów Czeski.  Jak podają różne źródła w 1939 r. żyło tu 1264 Czechów, 10 rodzin polskich (urzędnicy, policjanci) i 80 rodzin żydowskich .
Monika Śladewska  ( świadek minionego czasu) w art. : „ Wołyńskie losy Czechów” ( w  wydaniu 28/2010 Tygodnika Przegląd) wspomina: „ Czesi w Kupiczowie założyli konspiracyjną, obronną organizację o nazwie Aktyw, która stopniowo powiększała się, utrzymywała kontakty z polskim podziemiem i partyzantką radziecką. W kwietniu 1943 r. Czesi otrzymali od Ukraińców propozycję przyłączenia się do UPA, która została odrzucona; ukraińscy nacjonaliści dali do zrozumienia, że w tej sytuacji Kupiczów będzie traktowany jako nieprzyjaciel. Od przyjaznych Ukraińców, niepopierających OUN-UPA, Czesi dowiedzieli się, że po zlikwidowaniu Polaków przyjdzie kolej na Czechów. (…) Od 15 lipca 1943 r. po napadzie na kościół w Kisielinie Czesi udzielali pomocy uciekinierom z Adamówki, Aleksandrówki, Michałówki i miejscowości położonych bliżej Kupiczowa, przechowywali Polaków w swoich zabudowaniach, następnie organizowali większe grupy i nocą przeprowadzali do bazy w Zasmykach. Czesi pomagali też przeżyć Żydom mieszkającym w ziemiankach w lesie lityńskim i ukrywali partyzantów radzieckich. Do akcji przeprowadzania Polaków włączyli się Jarosław i Wacław Zapotoccy oraz Wacław Kaczerowski, który uratował ponad 350 osób narodowości polskiej, jest to potwierdzone w książce wydanej w Czechach. Wielu żyjących Polaków dotąd we wdzięcznej pamięci zachowało pastora Jelinka oraz mieszkańców Kupiczowa, którzy bezinteresownie pomagali przeżyć najtragiczniejszy okres i ratowali życie. „ Feliks Budzisz ( świadek minionego czasu) w art. „Nasi przyjaciele Czesi z Wołynia” pisze: „ Bardzo wielu Polaków z Wołynia wspomina Czechów z wdzięcznością za życzliwą pomoc i opiekę w tragicznym czasie banderowskiego terroru w latach 1943-44. Do nich należę również ja, moja rodzina i znajomi. W moich Radowiczach, gmina Turzysk, powiat Kowel, w połowie zamieszkałych przez Polaków, była na skraju wsi kolonia czeska.

Miała zwartą zabudowę, otoczoną sadami i rozległymi polami. Stamtąd było już blisko do Kupiczowa – 4 km. Zapamiętałem jedno nazwisko z tej kolonii – Kuczery. Ale ze wspomnień Vaclava Brazdy („Z Kupicova do stare vlasti”) dowiedziałem się, że mieszkali tam również Maskovie, Słobodovie, Lesenkovie i Mazurkowie. Radowiczanie odnosili się do nich z respektem, cenili ich za pracowitość, gospodarność i dobrosąsiedzkie stosunki z mieszkańcami wsi. Kupiczów zobaczyłem pierwszy raz w czerwcu 1943. Szalał wówczas banderowski terror, zwłaszcza na wschodnim Wołyniu. Ginęła masowo ludność polska, płonęły jej domostwa. Ale i w Radowiczach miały miejsce mordy pojedynczych osób, a nawet całej rodziny. Wokół czyhała śmierć. Rezygnując z nabożeństw w Turzysku, wybrałem się z wujkiem Henrykiem Sobczykiem, późniejszym partyzantem „Liskiem” 27 WDP AK do Kościoła w Kupiczowie, gdzie proboszczem był ks. Bonawentura Burzmiński. Po nabożeństwie szczęśliwie wróciliśmy do domu. Kupiczów wydał mi się bardzo ładnym, zadbanym, czystym miasteczkiem, otoczonym łanami dojrzewających zbóż. (...) 8 września Niemcy wyparli banderowców z Radowicz, Tuliczowa, Kupiczowa i utworzyli  polowy garnizon, Zbierali tam z urodzajnych pól plony dla armii. Pozwalali rolnikom zbierać część plonów dla siebie, z czego i my skorzystaliśmy. Pewnie 7 listopada Niemcy wycofali się z zajętych wsi. Do Kupiczowa wtargnęli banderowcy. W obawie o swoje losy Czesi  wysłali z Kupiczowa delegację do  komendanta samoobrony por. Władysława Czermińskiego „Jastrzębia”  z prośbą, by wspólnie z czeską samoobroną wyparł z miasteczka banderowców. Z delegatami przyjechała do Zasmyk Marzenka Houżwicówna, wesoła, ładnie mówiła po polsku, bardzo nam się podobała. 12 listopada „Jastrząb” odbił Kupiczów, ale następnego dnia upowcy z brawurą zaatakowali miasteczko, bój trwał do nocy, obfitował w bardzo dramatyczne momenty. „Lisek” opowiadał, że o zmroku na przedmieściu Kupiczowa, po drugiej stronie chaty miał już banderowców. Tylko desperacki rzut granatem uratował mu życie. Masowy atak na Kupiczów przypuścili banderowcy 22 listopada, używając „czołgu” (opancerzonego traktora) i dwóch działek. Sytuacja była dramatyczna. Pomogły obrońcom umocnienia wokół Kupiczowa pozostałe po niemieckim garnizonie. Bunkru koło kościoła bronił mój Ojciec z dwoma Czechami. Pocisk z pobliskiego „czołgu” zarył się przed bunkrem, ale nie wybuchł. Reszta pocisków poleciała  dalej, wzniecając pożary, kilka podziurawiło strop kościoła. Sytuacja była dramatyczna, ale o zmroku z odsieczą przybył z Suszybaby „Jastrząb” i „Kania”. Banderowski pierścień pękł w dwóch miejscach. Kupiczów był uratowany.

Czesi wołami przyciągnęli „czołg” do centrum, oglądaliśmy go z dreszczem lęku. (...) 19 stycznia 1944 Niemcy puścili z dymem połowę ws (chodzi o Zasmyki-red)i. Polacy z Zasmyk masowo, w panice uciekali do Kupiczowa, gdzie zostali życzliwie przyjęci pod dach i nakarmieni. Wielu, nie mając dokąd wracać, pozostało tam na dłużej. Niebawem również ja z siostrą przy dziadkach (Mama zmarła, Ojciec w partyzantce) zamieszkaliśmy w poukraińskiej ruderze na końcu przedmieścia przy drodze do Nyr. Przeżyliśmy tam, podobnie jak wszyscy mieszkańcy Kupiczowa, wiele groźnych, dramatycznych sytuacji: bombardowania, ostrzał artyleryjski, pobliskie walki frontowe i silne natarcie niemieckie w celu odblokowania Kowla, zamkniętego w kotle przez Armię Czerwoną. (...)Nie sposób pominąć, że kilku Czechów z Kupiczowa walczyło w szeregach 27.WDAK:Jaroslav Houżvic, Vaclav Houżvic, Jarosław Zapotocky, Vaclav Zapotocky i Bohuslav Zapotocky („Obrazky z Kupicova”);Jaroslav Zapotocky i Vaclav Houżvic „Siwy” polegli w walce z Niemcami, „Siwy” na Lubelszczyźnie koło Nadrybia, spoczywa na cmentarzu w Puchaczowie. Staraniem mojego wujka, Jana Sobczyka, żołnierza 27.WDAK, na Grobie „Siwego” położono piękną płytę nagrobną.” Kupiczów został obroniony i na stałe wszedł w system Zasmyckiej Bazy Samoobrony Współpraca polsko-czeska nie tylko przetrwała ale nabrała nowych wymiarów. To Kupiczów był miejscem cichej koncentracji oddziałów AK w grudniu 1943 r. A w styczniu 1944 r. była tu siedziba sztabu 27 WDP AK i szpital. Czesi z Nowego Malina pojawili się kilka lat temu na Zjeździe Wołynian w Świątnikach na Dolnym Śląsku. Jak się okazało oni również pamiętają o swoich wołyńskich korzeniach i przodkach których prochy tam pozostały. Pamiętają, że 13 lipca 1943r. dokonano zbrodni i unicestwienia czeskiego Malina, z powiatu dubieńskiego.  

Tegoż dnia silna niemiecka ekspedycja karna, wysłana z pobliskiej Ołyki, spacyfikowała ukraińską wieś Malin i czeską kolonię zwaną Czeski Malin. Miejscowość została założona w 1545 roku, zaś w roku 1871 założono na niej czeską kolonię Malin, zwaną później Kolonia Malin i Czeski Malin. Opodal leżała inna wieś Malin zwana Malin Ukraiński, gdyż większość mieszkańców tej wioski stanowili Ukraińcy. Łącznie w czasie wielkiej pacyfikacji w lipcu 1943 roku śmierć poniosły 532 osoby, w tym 374 Czechów (104 mężczyzn, 161 kobiet i 105 dzieci), 132 Ukraińców i 26 Polaków mieszkających w Czeskim Malinie.  Wojska niemieckie w sile około 1500 żołnierzy wkroczyło do Malina Ukraińskiego, następnie do kolonii Malin. Szybko otoczyli wsie i pod pozorem sprawdzania dokumentów wypędzali wszystkich z domów. Kto nie mógł iść bagnetami robili swoje zmuszając domowników do wyprowadzania chorych i niedołężnych na zewnątrz. Wszystkich kierowano do kościoła, miejscowej szkoły i stodół. Następnie budynki oblewano łatwopalną cieczą i podpalano. Kto próbował zbiec od razu był zabijany z automatów, strzelano jak do kaczek. Niemcy prawdopodobnie dokonali pacyfikacji Malina  za wspieranie partyzantów, gdyż tydzień przed masakrą okolice Malina zostały opanowane przez sowieckich partyzantów pod dowództwem Sydowa Kowpaka. Polscy historycy Władysław i Ewa Siemaszkowie są zgodni, że „pierwotnym celem ekspedycji karnej był Malin Ukraiński i jego ukraińscy mieszkańcy. Nie jest jednak jasne, dlaczego w trakcie pacyfikacji oprawcy przenieśli się do Malina Czeskiego. Siemaszkowie przypuszczają, że uczestniczący w zbrodni ukraińscy policjanci, nie chcąc zabijać swoich rodaków, skierowali pacyfikację do Malina Czeskiego. Stowarzyszenie Czechów z Wołynia i ich Przyjaciół organizują corocznie uroczystości rocznicowe, pamiętające o tej zbrodni na Wołyniu. Na zaproszenie starosty Nowego Malina Pana mgr Marka Stencla delegacja naszego Stowarzyszenia wzięła udział w tych uroczystościach - po raz pierwszy. Należy dodać wyrazy uznania za organizację tej uroczystości. Od 2010r. uroczystości odbywają się z udziałem organów władzy państwowej i samorządowej. Jesteśmy wdzięczni gospodarzom tej uroczystości- Panu Staroście Markowi Stenclowi, Józefowi Rasznerowi i Pani Prezes Dagmarze Martinkowej za zaproszenie serdeczność i miłą gościnę podczas pobytu...Wspólna historia Polaków i Czechów z Wołynia jest nadal żywa w tej swoistej transmisji pamięci!!