W marcu 1945 roku trwała ofensywa Armii Czerwonej. która zdobywała kolejne miasta: 4 marca Koszalin, 5 marca Stargard Szczeciński,  6 marca Grudziądz i Słupsk, 12 marca Tczew. Od 4 marca trwała bitwa o Kołobrzeg, który zdobyła 1 Armia Wojska Polskiego 18 marca. Armia Czerwona 23 marca zdobyła Sopot, 26 marca Rybnik oraz Gdynię (razem z wojskiem polskim),  30 marca Gdańsk oraz 31 marca Racibórz. W wyniku nocnego nalotu z 9 na 10 marca bombowców amerykańskich na Tokio zginęło od 120 do 200 tysięcy Japończyków. 18 marca 1250 samolotów amerykańskich dokonało nalotu na Berlin. 21 marca wojska brytyjskie wyzwoliły Mandalay w Birmie, natomiast wojska alianckie sforsowały rzekę Ren.

6 marca doradą NKWD przy Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego został gen. Iwan Sierow, który w 1944 roku na Wołyniu występował jako gen. Malinow, a potem na Podolu jako gen. Iwanow. W dniach 27 – 28 marca NKWD podstępnie aresztowało 16 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego i następnie wywiozło ich do więzienie „Łubianka” w Moskwie.

Tymczasem na Kresach Wschodnich, na Lubelszczyźnie i Rzeszowszczyźnie nacjonaliści ukraińscy kontynuowali ludobójczą akcję przeciwko ludności polskiej. Udokumentowałem łącznie 175 takich napadów band UPA i chłopów ukraińskich, podczas których zamordowanych zostało najczęściej w okrutny sposób od jednego Polaka (większość tych zbrodni nie została jednak udokumentowana) do ponad stu Polaków. Od 1 do 31 marca było 106 napadów , „na początku 1945 roku” (styczeń – marzec) było 7 napadów oraz podane przez świadków, jako mające miejsce „w marcu 1945 roku”, były 62 napady. Poniżej przykłady tych zbrodni.

1 marca we wsi Poręby pow. Brzozów banderowcy uprowadzili i zamordowali 2 Polaków: ojca z synem.

2 marca w miejscowości Lubliniec Stary pow. Lubaczów w walce z UPA zginęło 10 żołnierzy WP oraz uprowadzony został i zamordowany 18-letni chłopiec. We wsi Swaryczów pow. Dolina banderowcy zamordowali 4 Polaków, w tym 15-letnią dziewczynę i 2 kobiety oraz Ukraińca, męża jednej z tych kobiet. We wsi Zamch pow. Biłgoraj upowcy z sotni „Zaliźniaka” zamordowali 15 Polaków.

Nocą z 2 na 3 marca we wsi Sielec Bełzki pow. Sokal upowcy zamordowali 27 Polaków, w tym całe rodziny.

3 marca w mieście Hrubieszów woj. lubelskie upowcy zamordowali 7 Polaków. We wsi Kurzany pow. Brzeżany zamordowali 35 Polaków. We wsi Skorodyńce pow. Czortków zamordowali 25 Polaków, głownie kobiety i dzieci.

Nocą z 3 na 4 marca we wsi Mielnów pow. Przemyśl Ukraińcy z sąsiedniej wsi siekierami, nożami, widłami itp., zamordowali 6-osobową rodzinę polską oraz spalili ich ciała razem z zabudowaniami i zwierzętami, w tym z psem przywiązanym do budy.

4 marca  we wsi Cecowa pow. Zborów zamordowali 8 Polaków. We wsi Łubno pow. Brzozów uprowadzili 6 Polaków, w tym milicjanta, po których ślad zaginął.

5 marca  we wsi Dobraczyn pow. Sokal zamordowali 3 Polaków, w tym o. Stanisława Muchę. We wsi Krystynopol pow. Sokal zamordowali 3 Polaków.

6 marca   w miejscowości Cieszanów pow. Lubaczów zamordowali 1 Polaka.

W nocy z 6-7 III 1945 r. w miejscowości Olszany pow. Przemyśl, banda UPA dokonała napadu na mieszkanie księdza wyznania greko-katolickiego, skąd uprowadziła rodzinę składającą się z 4 osób oraz kilka innych osób, których zastrzelono nad rzeką San” (Prus..., s. 261).

7 marca w miasteczku Brzozów woj. rzeszowskie banderowcy zamordowali Wacława Nombort – Orlickiego, byłego starostę powiatu brzozowskiego. W miasteczku Niżniów pow. Tłumacz banderowcy zamordowali 2 siostry zakonne: s. Franciszkę Kosiorowską oraz s. Zofię Leokadię Kulpę – Józefitkę, które oblali benzyną  i podpalili -  zakonnice spłonęły jako żywe pochodnie (www.niepokalanki.pl), oraz zastrzelili s. Annę Teresę Skałecką.

8 marca we wsi Jezierzany pow. Borszczów kilkuosobowa grupa UPA wdarła się nocą do polskiego domu i siekierami wymordowała 6-osobową rodzinę Sorokowskich oraz sąsiadkę, Janinę Tomaszewską, koleżankę córki. Zarówno 18-letnią sąsiadkę jak i 19-letnią córkę Bronisławę  przed zamordowaniem „ukraińscy partyzanci” zbiorowo zgwałcili.

Nocą z 8 na 9 marca we wsi Lubycza Królewska pow. Rawa Ruska podczas napadu upowców na stację kolejową zginęło 40 żołnierzy WP oraz 7 Polaków – cywilów.

9 marca we wsi Czerniatyń pow. Horodenka banderowcy obrabowali i spalili gospodarstwa polskie oraz zamordowali 10 Polaków, w tym kierowniczkę szkoły. We wsi Dołhe pow. Trembowla zamordowali 10 Polaków. We wsi Machnów pow. Rawa Ruska upowcy zamordowali 5 Polaków oraz 32 Ukraińców za zarejestrowanie się na wyjazd na Ukrainę.   Dowództwu i żołnierzom Armii Krajowej nawet na myśl nie przyszło, aby mordować swoich rodaków, którzy zapisali się na „repatriację” z Małopolski Wschodniej i Wołynia do Polski. I wówczas i obecnie uznani byliby za bandytów i zbrodniarzy, a nie za partyzantów.

Nocą z 9 na 10 marca we wsi Szerokie Pole (Pohersdorf) pow. Dolina banderowcy spalili większość gospodarstw i zamordowali 110 Polaków.

10 marca we wsi Miączyn pow. Hrubieszów zamordowali w folwarku 1 Polaka.

 

11 marca we wsi Machnówek pow. Tomaszów Lubelski zamordowali 6 Polaków, w tym 2 kobiety.

12 marca we wsi Skomorochy pow. Tarnopol zamordowali 6-osobową rodzinę polską Bobrowskich , w tym matkę w zaawansowanej ciąży, a dom ich obrabowali.

14 marca we wsi Krystynopol pow. Sokal zamordowali 4 Polaków, w tym małżeństwo i 17-letniego chłopca. We wsi Stare Sioło pow. Lubaczów w zasadzce UPA zginęło 34 żołnierzy WOP z Lubaczowa

Nocą z 14 na 15 marca we wsi Darowice pow. Przemyśl upowcy zamordowali 6 Polaków, w tym 2 kobiety; jedna miała 22 lata.

15 marca we wsi Opulsko pow. Sokal zamordowali 5 Polaków.

Nocą z 15 na 16 marca we wsi Zatwarnica pow. Lesko (Bieszczady) zamordowali kilkanaście rodzin polskich,  co najmniej 41 Polaków (inni: około 80 Polaków).

17 marca we wsi Janów Lwowski pow. Grudek Jagielloński zamordowali 2 Polaków: mieli wydłubane oczy, wyrwane języki i ślady tortur. We wsi Ropienka pow. Lesko zamordowali 1 Polkę.

18 marca we wsi Dragonówka pow. Tarnopol dwaj banderowcy w mundurach NKWD wymordowali 7 Polaków z 2 rodzin Domarackich (2 matki i 5 dzieci), w tym: małe dziecko utopili w cebrzyku z pomyjami oraz uprowadzili 14-letnią córkę, która zaginęła bez wieści. „Przetrzymywali ją w piwnicy w Podhorcach. Dziewczynka była bita i gwałcona. Zmarła”. (http://roztocze.net/arch.php/22746_Ukrai?cy_wystawi?_rachunek_.html). We wsi Jezierzany pow. Buczacz zginęli:. Byk Wojciech l.52, Byk Helena l. 54, Waleniszyn Piotr l. 40 oraz Ukrainiec 40, Riwnyj Mykoła l. 18  (Kubów...., s. 53). .Komański i Siekierka na s.153 podają, że mord na 5 Polakach, w tym wymienionych wyżej, oraz na Ukraińcu miał miejsce 18 grudnia 1945 roku. We wsi Leszczawa Górna pow. Przemyśl upowcy spalili dwa domy polskie zamordowali 3 Polki, w tym dwie po torturach powiesili.

Nocą z 18 na 19 marca w mieście Bolechów pow. Dolina zamordowali 11 Polaków, w tym na stacji kolejowej 5-osobową rodzinę z 3 dzieci.

19 marca we wsi Grąziowa pow. Dobromil UPA zamordowała 7 Polaków.(źr.APP, SPP sygn 79 s 21); (Jan Lucjan Wyciślak; http://www.rodaknet.com/rp_wycislak_28.htm). We wsi Werbka pow Buczacz: „Podaję do wiadomości, że 19 marca 1945 roku na wieś Werbka rejonu koropieckiego napadła banda licząca około 30 ludzi, którzy z wielkim okrucieństwem zamordowali 10 cywilnych osób, w tym Polaków – 6 osób i Ukraińców – 4. Po przyjeździe na miejsce zbrodni oraz w wyniku przeprowadzonego dochodzenia ustalono, co następuje: banda licząca około 30 osób wkroczyła do wsi Werbka 19 marca 1945 roku o 6 godzinie rano. Na czas pobytu we wsi banda wystawiła straż – dwuosobowe ruchome patrole, które zmieniały się co godzinę. Zabroniono jakiegokolwiek poruszania się po wsi. W przypadku, gdy ktoś przechodził przez wieś, banda zatrzymywała go i odstawiała do domu, w którym znajdowali się bandyci. Zatrzymani pozostawali w tych domach dopóty, dopóki banda nie opuściła wsi. Banda ta przebywała we wsi Werbka mniej więcej do godziny 12 w dzień i wycofała się do tak zwanego lasu wuglerskiego. W czasie pobytu we wsi bandyci zamordowali w bestialski sposób 10 cywilnych mieszkańców wsi Werbka: 1. Domacki Józef s. Wiktora lat 42–43, narodowości polskiej. 2. Domacka Justyna lat 38,  narodowości ukraińskiej. 3. Domacki Michał s. Józefa lat 15, narodowości  polskiej. 4. Domacki Wiktor lat 75, narodowości polskiej. 5. Domacka Anna lat 70, narodowości ukraińskiej 6. Bandiak Ludwik lat 3, narodowości  polskiej. 7. Bandiak Anna c. Pawła lat 2, narodowości ukraińskiej. 8. Bandiak Maria c. Dmytra lat 65, narodowości ukraińskiej 9. Bandiak Maria c. Pawła lat 6, narodowości polskiej 10. Zamlińska Janka c. Jana lat 3, narodowości polskiej.  Banda była uzbrojona w broń różnych systemów: PPD, karabiny rosyjskie i ręczne karabiny maszynowe systemu „Diegtiariewa”. Bandyci byli ubrani w rozmaite mundury: czerwonogwardzistów, tj. szynele, czapki z nausznikami, buty lub trzewiki, oraz mundur żołnierza niemieckiego, nie mieli żadnych dystynkcji” (Meldunek specjalny naczelnika RO NKGB w Koropcu dla naczelnika UNKGB obwodu tarnopolskiego z 21 marca 1945 r,; za:.http://www.zbrodnia - wolynska.pl/__data/assets/ pdf_file/0004/3946/Polskai-Ukraina-w-latach-trzydziestychczterdziestych-XX-wieku-t4- cz1.pdf).  Komański..., s. 177 dokumentuje mord 20 Polaków w nocy z 19 na 20 lutego 1945 roku, ale nie ma wśród ofiar w/w osób. Z treści meldunku wynika, że zamordowane zostały dwie rodziny polsko-ukraińskie liczące 9 osób oraz 3-letnia dziewczynka. Syn, po ojcu Polaku w dokumencie ma przypisaną narodowość polską, córka, po matce Ukraińce narodowość ukraińską. Do tradycji takich małżeństw należało, że syn przyjmuje wiarę ojca, natomiast córka wiarę matki, co nie zawsze wiązało się z przynależnością narodową. Warto też zwrócić uwagę na to, że banda upowska nie miała na sobie „mundurów UPA”, jak to obecnie głoszą legendy ukraińskich historyków.

20 marca we wsi Lubycza Królewska pow. Rawa Ruska upowcy zamordowali 7 Polaków.

 

Nocą z 20 na 21 marca we wsi Łupków pow. Sanok zamordowali 5 Polaków.

21 marca we wsi Buk pow. Lesko (Bieszczady) zamordowali 7-osobową rodzinę polską Podwalskich. We wsi Nowiny Horynieckie pow. Lubaczów zamordowali 34-letnią Polkę. W  przysiółku Szpickiery  koło Smreka pow. Lesko (Bieszczady) upowcy z sotni „Wesełeho” zamordowali 7 Polaków: dziadków oraz  5 wnucząt,  które nadziali na kołki  w płocie.

22 marca we wsi Kurniki Szlacheckie pow. Zbaraż: „zwabiono czekających już w Zbarażu na ekspatriację 10 Polaków i bestialsko zamordowano” (Antoni Iżycki; w: Jan Białowąs: „Krwawa Podolska Wigilia w Ihrowicy 1944 r. Lublin 2003, s. 103 oraz w: www.stankiewicze.com/ludobojstwo.pl). We wsi Uhnów pow. Rawa Ruska zamordowali 6 Polaków, w tym 3 milicjantów.

Nocą z 22 na 23 marca we wsi Grąziowa pow. Dobromil „w nocy UPA zabiła:

- Kielar Michał

- Kielar Mikołaj

- Kucharski Stanisław

- Kijanka Piotr

- Stelmach Jan

- Kania Franciszek

- Kania Antoni” (Jan Lucjan Wyciślak; http://www.rodaknet.com/rp_wycislak_28.htm).

23 marca we wsi Chotylub pow. Lubaczów zamordowali 3 Polaków, w tym kobietę. W miasteczku Lubaczów woj. rzeszowskie zamordowali 4 Polaków. We wsi Wola Obszańska pow. Biłgoraj zamordowali 15 Polaków.

24 marca we wsi Żeżawa pow. Zaleszczyki zamordowany został przez banderowców 17-letni Eugeniusz Karpiński.

25 marca we wsiach Huta Szklana oraz  Rohaczyn  pow. Brzeżany upowcy obrabowali i spalili gospodarstwa polskie oraz zamordowali 21 Polaków, a po jakimś czasie następnych 9 Polaków, w tym  Franciszka Hoffmana  mającego 100 lat; w tych miejscowościach Ukraińcy wyjątkowo mordowali tylko mężczyzn powyżej 14 lat, kobietom i dzieciom pozwolili uciekać. We wsi Kryłów pow. Hrubieszów upowcy zamordowali 57 Polaków, w tym 49 osób ludności cywilnej i 8 milicjantów; uprowadzili i zamordowali w okrutny sposób Stanisława Basaja „Rysia”, byłego dowódcę oddziału BCH. „We wczesnych godzinach rannych do Kryłowa przybył oddział UPA, który zajął wieś wystawiając posterunki na jej obrzeżach. Członkowie UPA przebrani w mundury Armii Sowieckiej podeszli pod Posterunek Milicji Obywatelskiej. Wprowadzili w błąd funkcjonariuszy MO udając żołnierzy sowieckich eskortujących rzekomo zatrzymanego, którym był Piotr M. (Piotr Marcycha „Pietka”, ukraiński policjant z Kryłowa, znany morderca Polaków – przyp. S.Ż.)Działając w błędzie co do tożsamości członków UPA, funkcjonariusze MO wpuścili ich do pomieszczeń posterunku. /.../Do posterunku sprawcy wprowadzili mjr Stanisława Basaja, pseud. „Ryś” , dowódcę Batalionów Chłopskich z okresu II wojny światowej, zatrzymanego w jednym z domostw w Kryłowie. Został on postawiony w rogu sali, zdjęto mu płaszcz i buty a następnie znęcano się nad nim bijąc po twarzy. Leżących na podłodze i skrępowanych funkcjonariuszy MO sprawcy rozebrali z odzienia i butów. Następnie dokonali na nich egzekucji, zabijając strzałami z broni palnej 17 milicjantów. Rannych dobijano. Jeden z funkcjonariuszy, który przeżył, rozpoznał czterech sprawców z imienia i nazwiska, wśród nich wspomnianego Piotra M., który był spośród nich najaktywniejszy. Na terenie wsi, w tym w pomieszczeniach posterunku, członkowie UPA dokonali zabójstw 28 cywilnych mieszkańców Kryłowa pozbawiając ich życia strzałami z broni palnej. Pod posterunek podjechały furmanki, powożone przez zmuszonych do tego, polskich gospodarzy, na które sprawcy załadowali zatrzymanych, skrępowanych mieszkańców Kryłowa. Na jednej z furmanek umieszczony został mjr S. Basaj. /.../ ...członkowie UPA rozstrzelali sześciu furmanów, jednemu udało się zbiec. Furmanka, na której był mjr S. Basaj, odjechała w jedną z leśnych dróg, w nieznanym kierunku. Jest to ostatnia dostępna, bezpośrednia relacja dotycząca mjr S. Basaja, który – jak wynika z późniejszych, zasłyszanych przez poszczególnych świadków, przekazów, był przez pewien czas przetrzymywany przez członków UPA w warunkach urągających godności ludzkiej. Wcześniej okaleczony, został w bestialski sposób zamordowany w nieustalonym dotąd miejscu. /.../  Komendant Powiatowy MO w Hrubieszowie, Dąbrowski (prawdziwe nazwisko: Chil), zaczął włączać do składu osobowego utworzonych wcześniej przez mjr S. Basaja , posterunków MO, mężczyzn wywodzących się z ludności ukraińskiej. Kilku z nich, przydzielonych do Posterunku MO w Kryłowie, było nieobecnych w Kryłowie, w dniu 25 marca 1945 r., w czasie dokonanego mordu na milicjantach i ludności cywilnej tej miejscowości. W związku z przedstawionymi powyżej zdarzeniami i ich okolicznościami, jedna z założonych w tej sprawie wersji śledczych przyjmuje, iż dla pozbycia się mjr S. Basaja i rozproszenia wiernych mu oddziałów Batalionów Chłopskich, NKWD i UB wykorzystało zbrodniczą działalność UPA na terenie powiatu hrubieszowskiego. Nastąpiło to w drodze inspiracji odpowiedniej akcji – mordu dokonanego na milicjantach i mieszkańcach Kryłowa – zaaranżowania jej i przeprowadzenia, sprawowania kontroli nad jej realizacją oraz szeregiem działań i zaniechań po jej wykonaniu (IPN, Oddziałowa Komisja w Lublinie; śledztwo w sprawie zabójstwa 17 funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i 28 osób cywilnych dokonanego w dniu 25 marca 1945 r. w Kryłowie (woj. lubelskie) przez członków Ukraińskiej Powstańczej Armii, 17 października 2003). Tego dnia we wsi Nawóz pow. Lwów banderowcy zamordowali 7 Polaków, w tym rodzinę. We wsi Rohaczyn pow. Brzeżany zamordowali 21 Polaków, a w następnych tygodniach dalszych 9 Polaków (Komański..., s. 126).

26 marca we wsi Bereska koło Ustrzyk Górnych pow. Lesko (Bieszczady) uprowadzili syna właściciela majątku, który zaginał bez wieści. We wsi Nowa Grobla pow. Lubaczów  zamordowali 4 Polaków,  w tym  milicjanta.

Nocą z 26 na 27 marca we wsi Stare Sioło pow. Lubaczów zamordowali 6 Polaków, w tym 3 kobiety; zwłoki ofiar znaleziono w rowie wodnym, były całkowicie zmasakrowane.

27 marca we wsi Brusno Nowe pow. Lubaczów zamordowali 4 Polaków. We wsi Gaje Wielkie pow. Tarnopol upowcy oraz chłopi ukraińscy z SKW obrabowali i spalili gospodarstwa polskie oraz zamordowali  66 Polaków i 2 Ukraińców. „Zginęli: Babiak Naścia (Ukrainka), Borutowicz Józef, jego żona Maria (z Mysłowej), syn Tomasz, Skowrońska Anna, Kopiec Zdzisław l. 6 i Mieczysław l. 19 (s. Pauliny), Byndas Maria (z Posłusznych) l.49, Cisoń N. (ojciec zamordowanych w lipcu 1941 r. Józefa i Mariana), jego żona i córka Janina, Czarniecki Tomasz l. 80, jego żona Katarzyna l. 67, Kaszuba Elżbieta i jej córka Julia, Kaźmierzów Józef, jego syn Jan, Gurgurewicz Maria, Teofila (z Jacyszynów), jej syn Kazimierz, Huculak N., Kinal N. (c. Mikołaja), Kociuba Maria (z Piechów), jej córka Julia i wnuczka, Kopiec Franciszka (z Buniakowskich), Laskowska Maria, jej pasierb Paweł, Mikołajów Jan, Ostrowski Adolf Emilia (z Cisoniów) i troje dzieci Cisoniów, Ostrowski Władysław l. 48, jego żona Agnieszka, Dubelt Maria, jej córki: Janina, Władysława i Helena, Strykowska Julia (z Pasierbów), Stanisławczyk N. Szymańska Rozalia, Szpilska N. (żona Antoniego), jej troje dzieci, NN. Ukrainka (za ostrzeżenie Szpilskiej), Jacyszyn Katarzyna, jej córka Józefa i zięć Wagner Józef oraz córka Wagnerów Janina i syn Adam, Szymańska Rozalia (z Jacyszynów), Gurgurewicz Tadeusz, Zawadzki Aleksander, jego żona (w zaawansowanej ciąży) oraz syn Stanisław i córka Maria, Szymańska Katarzyna, Kaczorowski Kazimierz oraz 8 nierozpoznanych osób” (Kubów..., s. 82 – 83). We wsi Lipina pow. Jarosław zamordowali 1 Polkę. We wsi Miłków pow. Lubaczów „ukraińscy partyzanci” zatrzymali na drodze i zamordowali 2 Polki, 19-letnią Rozalię Kuc i 23-letnią Annę (Anielę) Kuc. (Niech polscy politycy wiedzą, komu wykrzykują : „Herojam sława”).

W nocy z 27 na 28 marca 1945 roku kureń „Zalizniaka” zlikwidował 18 posterunków Milicji Obywatelskiej w powiecie Lubaczów, poległo 30 milicjantów a 10 zostało uprowadzonych i zamordowanych. Zamordowanych zostało tej nocy także od 43 do 72 osób polskiej ludności cywilnej. Poniżej tylko cztery przykłady tych zbrodni.

W nocy z 27 na 28 marca  we wsi Stare Sioło pow. Lubaczów zamordowali 17 Polaków (Prus..., s. 262 – 263; Motyka..., s. 262; Tak było...). W przysiółku Starego Sioła - Zalesiu zamordowali 6 Polaków, natomiast 2 Polki zmarły z pomieszania zmysłów widząc okrucieństwo oprawców. We wsi Brusno Nowe pow. Lubaczów podczas napadu na posterunek MO spalili żywcem 14 Polaków, w tym 25-letnią kobietę i milicjanta We wsi Łówcza pow. Lubaczów podczas napadu na posterunek MO spalili 15 gospodarstw polskich i posterunek MO oraz zamordowali 18 Polaków, w tym 6 milicjantów (inni: w tym 2 milicjantów).

W dniach od 20 do 28 marca we wsi Wołodź pow. Brzozów w ciągu bojówki upowskie wymordowały 8 rodzin polskich, co najmniej 24 osoby.

28 marca we wsi Śliwnica koło Dubiecka pow. Przemyśl upowcy zamordowali 3-osobową rodzinę polską. We wsi Żubracze pow. Lesko (Bieszczady) zamordowali 18 Polaków.

Nocą z 28 na 29 marca we wsi Stare Sioło – Lipina pow. Lubaczów zamordowali 28 Polaków w wieku od 2 do 77 lat, całe rodziny, w tym po torturach i paląc żywcem.

29 marca we wsi Monasterz pow. Jarosław zamordowali 1 Polkę.

30 marca (Wielki Piątek) we wsi Kropiwnik Stary pow. Drohiczyn zastrzelili 22-letniego Polaka. We wsi Mołodycz pow. Jarosław zamordowali 9 Polaków, w tym 3 kobiety oraz 3 braci. We wsi Radawa pow. Jarosław zamordowali 6 Polaków. We wsi Usiczne pow. Łuck w nocy do domu Siedleckich wdarli się upowcy i zastrzelili 3 Polaków: ojca oraz 2 jego śpiących synów; matka zasłoniła sobą 2-letnie dziecko i została ranna, gdy upowcy podpalili dom wyskoczyła z dzieckiem przez okno i uratowali się. We wsi Wojtkówka pow. Sanok w lesie został zamordowany przez UPA nadleśniczy Józef Kunysz, lat 34.

31 marca we wsi Jabłonica Ruska pow. Brzozów zamordowali 4 Polaków.

 

Na początku 1945 we wsi Czarnuszowice pow. Lwów zamordowali 6 Polaków. We wsi Lubliniec Stary pow. Lubaczów bojówkarze z SB-OUN zastrzelili wikariusza unickiego ks. Antoniego Ślusarczyka za pomoc w ucieczce Polakowi. We wsi Raszków pow. Horodenka zamordowali 4-osobową rodzinę polską

W okresie styczeń – marzec we wsi Surochów pow. Jarosław podczas czterech napadów banderowcy doszczętnie obrabowali gospodarstwa polskie oraz zamordowali 10 Polaków i 1 Ukraińca.

W miesiącu lutym lub marcu we wsi Połowce pow. Czortków zastrzelili 17 Polaków, w tym dzieci lat: 1, 4, 6, 6, 8, 10.

 

Poniżej przykłady zbrodni dokonanych według relacji świadków „w marcu 1945 roku”.

W miejscowości Barysz pow. Buczacz upowcy zamordowali 3 Polaków, w tym małżeństwo. We wsi Biały Potok pow. Czortków  na drogach prowadzących do Białego Potoku zginęli: Bednarz Jan l. 19, Pilipiec Krzysztof l. 17, Florków Michał l. 19, Kilimik Piotr l. 49, Pronin Antoni (Rosjanin), opiekun samoobrony we wsi.

We wsi Byczkowce pow Czortków: „W masowym mordzie w Byczkowcach zginęło 106 Polaków. Byli to: Andrejczuk Szczepan, Aniela, Antoni, Bronisława i jej dwoje dzieci, Bałabuch Mikołaj, Anna, Wiktoria, Bandura Grzegorz, jego żona Maria i syn Władysław, Bandura Zofia, Bandura Józefa jej córka Stanisława i syn Kazimierz, Bandura Józef, Marcin, Jan, Biłan Jan, Błaszków Anastazja, Wanda, Franciszek i jego żona Karolina oraz syn Jan, Bożek Józef, Chmieluk Michał, Zofia, Czyżyk Zofia, Demnicki Teodor, Gałowska Katarzyna, Podruczna Anna i jej syn Stanisław, Podruczny Ludwik i jego żona Helena, syn Franciszek i ich służąca, Proskórnicki Józef, Karolina, Antoni, Antonina, Sitko Mikołaj, Magdalena, Bronisława, Jan, Władysława, Ludwik, Sitko Emilia, Słoik Katarzyna i jej syn Józef oraz córka, Szandała Katarzyna, Anna, Jan, Szatkowski Antoni, Bronisława, Szczepańska Bronisława, Ludwik, Anna i jej synowie: Tomasz i Władysław, Szewczuk Jan i jego żona Maria, Harmatiuk Jan, Józef i jego żona, Michał, Hryncyszyn Emilia, Jadżyn Franciszka i Jan, Kowalczyk Maria, Kret Jan, Magdalena, Lipnicka Karolina, Anna, Makuszyński Michał, Marcinków Mikołaj, Anna i Anna II, Zofia i dwoje jej dzieci, Muryn Stefania, Podruczny Piotr i Maria, Szewczuk Maria, Jan II i jego żona Maria, Sztagran Michalina, Walków Maria, Stanisław, Walków N. – babcia, Michalina, Kazimierz, Wielgosz Michał l. 65, Anna l. 63, Katarzyna l. 31, Maria l. 29, Wojczyszyn Jan i córka Rozalia, Stanisław, Tadeusz, Woźny Franciszek, jego córka Franciszka i synowa Zofia, Zatylny Stanisław” (Kubów..., s. 57 – 58). Komański i Siekierka na s. 185 – 186 podają, że w tej wsi w latach 1942 – 1946 z rąk bojówkarzy z OUN-UPA zginęło 108 Polaków.

We wsi Chartanowce pow. Zaleszczyki zamordowali 8 Polaków, którzy wrócili do swoich gospodarstw po żywność, w tym w bestialski sposób ojca z 17-letnim synem. We wsi Cisowa pow. Przemyśl miejscowi Ukraińcy zamordowali 12 Polaków: 5-osobową rodzinę oraz w zasadzce w lesie 7 Polaków.  We wsi Czyżów pow. Złoczów Ukraińcy zamordowali 2 Polaków: matkę z synem. We wsi Dublany pow. Sambor zamordowali 2 Polaków, w tym 22-letnią dziewczynę.  We wsi Gruszka pow. Tłumacz upowcy zamordowali 12 Polaków: 6-osobową rodzinę kowala i jego krewnych (wszystkich, tj. 11 osób, zarąbali w łóżku podczas snu), natomiast Rudolf Goszpit został porąbany na kawałki,  które wrzucili do rzeki Dniestr. .  We wsi Hlibów pow. Skałat zamordowali 43 Polaków oraz  2 Rosjanki, nauczycielki. We wsi Hruszowice pow. Jaworów obrabowali i spalili gospodarstwa polskie oraz uprowadzili i zamordowali 10 Polaków. We wsi Ihrowica pow. Tarnopol zamordowali Katarzynę Biskupską, lat 38 (jej mąż poległ na wojnie w 1939 roku), jej syna Józefa lat 13 i córkę Stanisławę, lat 7.  We wsi Iwanie Złote pow. Zaleszczyki zamordowali 5 Polaków, w tym matkę z 2 synami. We wsi Jazienica Polska pow. Kamionka Strumiłowa: „W marcu 45 r. zamordowani zostali w Jazienicy Polskiej: Baraniec Maria, Zawierucha Aleksy, Kaszel Stefan i 5 osób o nieustalonych nazwiskach.” (Kubów..., s. 60). We wsi Kasperowce pow. Zaleszczyki upowcy zamordowali 3-osobową rodzinę polską: rodziców  z 17-letnią córką;  rodzina ta uciekła do Zaleszczyk, przyjechała do swojego domu po żywność i za namową  sąsiada – Ukraińca pozostała na noc. We wsi Klusów pow. Sokal zamordowali 4 Polaków. We wsi Korczowa pow. Jaworów zamordowali 3 Polaków.

We wsi Kruhów pow. Złoczów zamordowali 23 Polaków, głownie kobiety i dzieci. We wsi Kutyska pow. Tłumacz zamordowali 28 Polaków, którzy przyjeżdżali do swoich gospodarstw po żywność. We wsi Lelechowka pow. Gródek Jagielloński zamordowali po torturach 24 Polaków, w tym dwie rodziny Holiczków, z których Tomasza z córką Emilią uprowadzili do lasu i ślad po nich zaginął. Innego dnia uprowadzili z drogi z wozem i końmi żonę Tomasza Holiczka, która także zaginęła bez wieści.

We wsi Leszczańce pow. Buczacz zamordowali 22 Polaków, głownie kobiety i dzieci; zwłoki15-letniej dziewczyny znaleziono dopiero 3 maja nad brzegiem rzeki Strypa, natomiast uprowadzonej 17-letniej dziewczyny nie odnaleziono.  We wsi Leszczyny koło Kalwarii Pacławskiej pow. Przemyśl zamordowali 4 Polaków.

We wsi Leżanówka pow. Skałat  zaproszony został na rodzinną uroczystość chrztu dziecka przez sąsiada Ukraińca Paciuka Polak Konopnicki, co okazało się podstępem, gdyż już  czekali na niego banderowcy. Związali go i poddali torturom: wydłubali mu oczy, wybili zęby, wyrwali paznokcie u rąk, a następnie jeszcze żywego przywiązali do drzewa, oblali naftą i podpalili (Komański..., s. 341).

We wsi Lubycza Królewska pow. Rawa Ruska zamordowali 15 Polaków: 7 uciekinierów z Wołynia i 8 miejscowych. We wsi Mielnica Podolska pow. Borszczów  na drodze upowcy zamordowali 4 Polaków: 70-letniego kalekę, dwie nastoletnie dziewczyny oraz  6-letnią dziewczynkę. We wsi Mysłowa pow. Skałat 17-letni Polak Aleksander Chwaliński zaproszony został przez swego ukraińskiego kolegę Jurka Kohuta do jego domu na grę w karty; skąd został uprowadzony przez banderowców. Po sześciu tygodniach jego zwłoki odnaleziono w gliniance około 20 km od wsi. Chłopiec miał odcięte ręce, nos i wydłubane oczy  (Komański...., s. 343).

We wsi Neterpińce pow. Zborów zamordowali 6 Polaków: w sposób bestialski 5 Polaków, którzy wrócili z Załoziec po żywność oraz Ukrainiec zamordował swoją żonę Polkę o nazwisku Jaśnij, imię nieznane. Udusili drutem kolczastym Jana Goździckiego i jego 14-letnią córkę Stanisławę, harcerkę;. każda z ofiar miała też przestrzeloną prawą dłoń. We wsi Nyrków pow. Zaleszczyki zamordowali 16 Polaków w wieku od 2 do 80 lat. We wsi Obłażnica pow. Żydaczów zamordowali na drodze 2 młode polskie dziewczyny. We wsi Olchowczyk pow. Kopyczyńce zamordowali 5 Polaków.

We wsi Olesza pow. Tłumacz zamordowali 9 Polaków, w tym nauczycielkę i jej matkę, które powiesili w pobliżu szkoły na drzewie przy użyciu drutu kolczastego zaciśniętego na szyjach ofiar (Siekierka..., s. 704, stanisławowskie). We wsi Oleszyce Stare pow. Lubaczów  uprowadzili i zamordowali na polu 1 Polkę. We wsi Poczapy pow. Złoczów zamordowali 4 Polaków, w tym matkę z córką oraz wdowę. We wsi Podfilipie pow. Barszczów zamordowali  7 Polaków, którzy przed wyjazdem do Polski wrócili do swoich domów, aby zabrać niezbędne rzeczy.  We wsi Poręby pow. Brzozów zamordowali 7 Polaków.  W mieście Przemyśl woj. rzeszowskie podczas nocnego napadu na szpital upowcy zamordowali 21 Polaków: 15 cywilnych, chorych i leżących w łóżkach oraz 6 rannych żołnierzy WP.

We wsi Pyszkowce pow. Buczacz zamordowali 6 Polaków, w tym 4 kobiety. We wsi Romanówka pow. Tarnopol zamordowali 6 Polaków, w tym nauczyciela Michała Tetiuka  „Zaprowadzono go do Ukraińca nazwiskiem Kawalok, i zamknięto w dużej piwnicy z kamienia. Tam Polaka torturowano, wyrywając mu palce u rąk i nóg, a ponieważ przy tym krzyczał, ucięli mu język. Nie wiadomo jak długo pastwili się nad ofiarą i co zrobili z ciałem” (Wanda Jarzyna z d. Tetiuk; w: Komański..., s. 836).

We wsi Skorodyńce pow. Czortków zamordowani zostali:: „Bandura Zofia, Bandura Franciszek i jego żona Paulina (małżeństwo zwane “Cisar”) Bandura Franciszka i jej dzieci: Józef i Maria, Jan, Szczepan, Domek Karol, Solecki Piotr, Kurasiewicz Franciszka l. 23, jej 2-letnia córka Stefcia, Małańczuk Michalina, Szatkowska Anna i jej syn Eugeniusz l. 6, Suchorolski Kasper (uniknął śmierci w Skorodyńcach, zamordowany w Białej), Harmatiuk Franciszek (mieszkaniec Byczkowiec zamordowany tu przez Ukraińca Grzegorza Szepelaweho)” ( Kubów...., s. 57).

We wsi Skomorochy pow. Tarnopol zarąbali siekierą Emilię Kwaśnicką lat 48 oraz uprowadzili z drogi jej córkę Adelę lat 17, po której ślad zaginął (Kubów..., s. 82, Komański..., s. 381)). We wsi Słobódka ad Tłumacz pow. Tłumacz uprowadzili i zamordowali 8 Polaków, w tym 5 kobiet oraz 15-letniego syna jednej z nich. We wsi Stawki Chartanowieckie pow. Zaleszczyki Skóra i jego 17-letni syn zostali zakatowani przez banderowców na śmierć. Ojcu kazali tańczyć w rytm melodii ukraińskiej puszczanej z gramofonu, w trakcie czego bili go nahajkami, kolbami karabinów, kijami i rękojeściami rewolwerów, kopali go, połamali ręce i nogi, rozbili głowę, zmasakrowali twarz. Wywlekli go martwego na podwórze. „W tym samym czasie, inna grupa banderowców, znęcała się nad jego synem. Bili go pałkami, widłami, orczykami, a jeden z oprawców szpadlem. Trwało to dość długo. Chłopiec ciągle dawał znaki życia. Zmęczeni tym biciem oprawcy przestali. Wtedy ten ze szpadlem zadał ofierze kilka ciosów szpadlem po głowie i karku aż chłopiec znieruchomiał. Chwilę po rozprawieniu się z ofiarami, kilku banderowców przyprowadziło na podwórze rozebraną do naga kobietę. Widziałam ją przez okno. Stała z ułożonymi wokół piersi dłońmi, trzymając swoją odzież i próbowała się nią zasłonić. Jeden z bandytów podszedł do niej i zaczął ją bić pięściami, drugi uderzył ją parę razy orczykiem. Po pobiciu, oprawcy wyprowadzili ją w pole i tam zamordowali. Któryś z nich ściął jej głowę szablą i po wejściu do izby meldował „Chmielowi”, że po ścięciu głowy kobieta zrobiła jeszcze parę kroków i upadła. Zwłoki kobiety obłożono słomą i spalono (Aniela Lorencik z d. Grabowiecka; w: Komański..., s. 903). Zapewne w ten sposób spalone zostały ciała martwych lub dogorywających Skórów – ojca i syna.

We wsi Strzałkowce pow. Borszczów zamordowali 4 Polaków: 3-osobową rodzinę Jaworskich (rodziców z córką) oraz Zofię Malik, krawcową, namówioną do powrotu z Borszczowa przez sąsiadkę Ukrainkę, która gwarantowała jej bezpieczeństwo. Zwłoki Polki znaleziono w jeziorze - była naga, związana drutem kolczastym, ze śladami tortur.  We wsi Szyszkowce pow. Brody uprowadzili i zamordowali 3 Polki. We wsi Turylcze pow. Borszczów zamordowali 5 Polaków, w tym lat 14. We wsi Wasylkowce pow. Kopyczyńce zamordowali 2 Polaków: organistę i lekarza, którego zwłoki z połamanymi rękami i nogami znaleziono w studni.

 

 

Bibliografia:

Białowąs Jan: Krwawa Podolska Wigilia w Ihrowicy 1944 r; Lublin 2003.

Isakowicz-Zaleski Tadeusz, ks.: Przemilczane ludobójstwo na Kresach; Kraków 2008.

Jastrzębski Stanisław: Ludobójstwo nacjonalistów ukraińskich na Polakach na Lubelszczyźnie w latach 1939 – 1947; Wrocław 2007.

Komański Henryk, Siekierka Szczepan: Ludobójstwo dokonane na duchownych obrządku łacińskiego przez OUN-UPA oraz zniszczenia obiektów sakralnych rzymskokatolickich na Kresach Południowo-Wschodnich 1939- 1947; Wrocław 2009.

Komański Henryk, Siekierka Szczepan: Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie tarnopolskim 1939 – 1946; Wrocław 2004.

Konieczny Zdzisław: Stosunki polsko-ukraińskie na ziemiach obecnej Polski w latach 1918 – 1947; Wrocław 2006.

Kubów Władysław: Terroryzm na Podolu; Warszawa 2003.

Motyka Grzegorz: Tak było w Bieszczadach; Warszawa 1999.

Poliszczuk Wiktor: Dowody zbrodni OUN-UPA; Toronto 2000.

Prus Edward: Operacja „Wisła”, wyd. IV; Wrocław 2006.

Siekierka Szczepan, Komański Henryk, Bulzacki Krzysztof: Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie lwowskim 1939 – 1947; Wrocław 2006.

Siekierka Szczepan, Komański Henryk, Różański Eugeniusz: Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie stanisławowskim 1939 – 1946; Wrocław, bez daty wydania, 2007.

Siemaszko Władysław, Siemaszko Ewa: Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939 – 1945; Warszawa 2000.

Żurek Stanisław.: Ludobójstwo nacjonalistów ukraińskich dokonane na Polakach w Polsce południowo-wschodniej w latach 1939 – 1948”; Wrocław 2013.

IPN, Oddziałowa Komisja w Lublinie: Sprawozdanie Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu dotyczące Śledztwa w sprawie zabójstwa 17 funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i 28 osób cywilnych dokonanego w dniu 25 marca 1945 r. w Kryłowie (woj. Lubelskie) przez członków Ukraińskiej Powstańczej Armii.

http://www.krosno.lasy.gov.pl/ documents/149008/17558056/ martyrologium+le%C5%9Bnik%C3%B3w+2013.pdf

http://www.niepokalanki.pl/index.php?op=teksty&pop=pg/2007-03&str=1

http://www.rodaknet.com/rp_wycislak_28.htm

http://roztocze.net/arch.php/22746_Ukrai?cy_wystawi?_rachunek_.html

htm http: www.stankiewicze.com/ ludobojstwo.pl

http://www.zbrodnia - wolynska.pl/__data/assets/ pdf_file/0004/3946/Polskai-Ukraina-w-latach-trzydziestychczterdziestych-XX-wieku-t4- cz1.pdf


enfrdeitptrues

75. rocznica ludobójstwa

Reklama

 

Szukaj w serwisie

Statystyki

Odsłon artykułów:
2672183

Odwiedza nas 200 gości oraz 0 użytkowników.

cpr certification online
cpr certification onlinecpr certification onlinecpr certification online